Açık ve Gizli Güven İlişkilerinden Faydalanan Güven Tabanlı Öneri Teknikleri Geliştirme

Date

2021-8-15

Author

Karagöz, Pınar
Toroslu, İsmail Hakkı

Metadata

Show full item record

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Item Usage Stats

190
views

223
downloads

Cite This

Öneri sistemleri, günümüzde, web?deki büyük miktarda veriyi filtrelemek için temel bir araç haline gelmiştir. Hemen hemen tüm e-ticaret ve sosyal ağ uygulamaları, kullanıcılarının davranışına, benzer diğer kullanıcıların davranışlarına veya kullanıcının sosyal çevresine dayalı olarak önerilerde bulunmaktadır. Literatürde, içerik tabanlı öneri (content-based recommendation), işbirlikçi filtreleme (collaborative filtering) ve model tabanlı çözümler gibi temel öneri teknikleri bulunmaktadır. Öneri üretme probleminin bir diğer önemli boyutu, sosyal ağ içindeki bireyler arasındaki güven ve güvensizlik ilişkileri ve bunların kullanımıdır. Bu ilişkilerin bilinmesi, öneri için kimin tercih edilmesi veya davranışlarının göz önünde bulundurulması gerektiğini belirlemek için yararlıdır. Eldeki bir sosyal ağ içindeki bireyler arasında güven ilişkisi (trust relation) bulunması olasıdır. Bu ilişkiler, bir çizge üzerinde, güven ilişkisinin olumlu ya da olumsuz türde olmasına göre, güven ya da güvensizlik etiketli kenarlar olarak ifade edilebilir. Literatürde, güven ve güvensizlik bilgisi içeren sınırlı sayıda veri kümesi bulunmaktadır (örneğin, Epinions, FilmTrust, vb.). Bu tip bilinen güven ilişkileri açık güven (explicit trust) bilgisi olarak nitelendirilmektedir. Güven-tabanlı öneri teknikleri, güven ilişkilerinden faydalanarak öneri başarısını yükseltmeyi hedefler. Bu teknikler, güven bilgisi içeren sınırlı sayıdaki veri kümesini kullanarak iyileşme sağlayabilir. Oysa ki, bu tip bilginin hiç bulunmadığı oldukça fazla sayıda veri kümesi bulunmaktadır. Bu veri kümeleri için güven bilgisi çıkarımı yapılabilmesi, bu tekniklerin uygulanabilirliğini arttıracaktır. Bu ihtiyaç ve kısıtlamalardan hareketle, projemizde, öneri sistemleri kapsamında güven ilişkisi modellerinin oluşturulmasını ve kullanımını farklı boyutlardan ele alarak çalıştık. Açık güven ilişkisi içermeyen durumlar için gizli/örtülü (implicit) güven bilgisinin modellenmesi, açık güven ilişkisininin zenginleştirilmesi ve bağlam bilgisini kullanan güven temsili oluşturulmasına yönelik çözümler ortaya koyduk. Bu güven modellerini ürün önerisi, konum tabanlı sosyal ağlarda mekan önerisi ve gruplar için mekan önerisi gibi farklı öneri problemleri için kullanan yeni öneri algoritmaları sunduk. Açık veri kümeleri üzerinde yaptığımız analizler geliştirdiğimiz algoritmaların başarısını ortaya koymaktadır.

Subject Keywords

Güven ilişkisi, Güven modeli, Açık güven ilişkisi, Güven temsili, Öneri Algoritmaları, Öneri sistemleri, Trust relationship, Trust model, Explicit trust relationship, Implicit trust relationship, Trust embdedding, Recommendation algorithms, Recommender systems

URI

https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1222274/acik-ve-gizli-guven-iliskilerinden-faydalanan-guven-tabanli-oneri-teknikleri-gelistirme
https://hdl.handle.net/11511/113814

Collections

Department of Computer Engineering, Project and Design