İklim Değişikliği Ve Kültürel Miras: Türkiye’de İklim Kaynaklı Riskleri Yüksek Kentlerdeki Mimarlık Bölümlerinde Eğitim Ve Araştırma Yaklaşımları

2025-6-30
Gürol Öngören, Pelin
Küçük, İrem
Acar, Sibel
İklim değişikliği çağımızın en kritik konularından biridir ve disiplinlerarası işbirliğiyle ele alınması gereken bir problem alanını tanımlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de iklim kaynaklı riskleri yüksek kentlerde bulunan üniversitelerdeki mimarlık bölümlerinin kültürel mirası kritik ve özel bir iklim değişikliği konusu olarak nasıl ele aldığını incelemektedir. Mimarlık Bölümlerindeki eğitim ve araştırma faaliyetleri bağlamında yürütülen lisans ve lisansüstü dersler, yüksek lisans ve doktora tezleri, araştırma projeleri ve makalelerin derinlemesine analizi yoluyla mevcut yaklaşımları ve entegrasyon düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Böylece, mevcut yaklaşımlar gözden geçirilirken, gelecekteki disiplinler arası çalışmalar için özel araştırma ve eğitim içeriği geliştirmeye yönelik boşluklar ve potansiyel belirlenmeye çalışılmaktadır. Çalışma sonuçları, mimarlık bölümlerinin eğitim ve araştırma faaliyetlerinde iklim değişikliği ve kültürel miras kesişiminin yeterince temellenmediğini ortaya koymaktadır. Eğitim ve araştırma faaliyetlerinde giderek artan bir ilgi olsa da bu kesişimde yapılan çalışmalar sınırlı kalmaktadır. Kapsamlı, entegre ve disiplinlerarası bir yaklaşım henüz kayda değer bir önem kazanmamıştır. Bu konunun bir başka yönü de, son yıllarda ulusal/uluslararası belgelerde/akademik çalışmalarda iklim değişikliğinin bütüncül bir yaklaşımla çok boyutlu olarak ele alınması gerektiğinin ifade edilmesidir. İklim değişikliğiyle mücadelenin, yerel, ulusal düzeyin altı, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeylerde farklı disiplinler ve kurumlar arasında yeterli işbirliği sağlanmadığı ve tüm paydaşlar arasında koordinasyonu temin edecek bütüncül bir bakış açısı benimsenmediği takdirde zayıflayabileceği ileri sürülmektedir. Bu geniş ve kapsamlı konunun kritik unsurlarından biri de bireyleri birleştiren, sosyal uyuma ve sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunan kültürel mirastır. Türkiye’de son yayınlanan İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030) gibi ulusal iklim değişikliği belgeleri kültürel miras konusuna her zamankinden daha fazla dikkat çekmektedir. Kültürel mirasın iklim değişikliğini azaltma ve uyum stratejilerinde bir araç olarak potansiyelinin farkına varılması büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda bu çalışma, iklim değişikliğine karşı daha etkili bir farkındalık ve mücadele programı oluşturmak için üniversitelerin mimarlık bölümlerinde kültürel mirasın mevcut potansiyeline işaret etmesi açısından kritik öneme sahiptir. Mevcut eğitim ve araştırma çalışmalarını ortaya koyarak, eksikliklerin giderilmesi için iklim politikası doğrultusunda bütüncül bir bakış açısı oluşturmakta ve boşluğu dolduracak önerilerde bulunmaktadır.
Citation Formats
P. Gürol Öngören, İ. Küçük, and S. Acar, “İklim Değişikliği Ve Kültürel Miras: Türkiye’de İklim Kaynaklı Riskleri Yüksek Kentlerdeki Mimarlık Bölümlerinde Eğitim Ve Araştırma Yaklaşımları,” ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 42, no. 1, pp. 125–153, 2025, Accessed: 00, 2025. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/115454.