Modernist İkiliklerin Reddinin Yeni Ortak Akıl Olarak Kabulü: Modern Fizik ve Kültürel Çalışmalarda Kanonlaşma

Date

2025-01-01

Author

Doğanay, Yankı Doruk

Metadata

Show full item record

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Item Usage Stats

90
views

0
downloads

Cite This

Modernist dikotomilerin, özellikle de Kartezyen özne-nesne ayrımının reddi, çağdaş bilim ve bilgi çalışmalarında, yeni materyalizm içinde ise daha belirgin olmak üzere, baskın bir tema haline gelmiştir. Birçok çağdaş kuramcı, hem doğa bilimleri ile beşeri bilimler arasındaki ortak söylemsel alanı vurgulayarak hem de modernist ikiliklerin karşılıklı reddine işaret ederek, bu alanlar arasında epistemolojik bir kesişim noktası kurmayı amaçlamaktadır. Kültürel çalışmalar ve kuantum fiziği, moderniteye kök salmış olan bu ikilikleri aşan disiplinler olarak sıklıkla görülür. Benim araştırmam, böyle bir bilimsel dönüşümün anlatılıp anlatılmadığını ve eğer anlatılıyorsa, bunun nasıl tasvir edildiğini sorgulamaktadır. Yeni materyalist yaklaşımların aksine, ki bunlar sıklıkla bilimi soyut haliyle inceler, bu çalışma, yaygın olarak kullanılan akademik ders kitapları aracılığıyla bilginin kanonlaşma sürecine odaklanmaktadır. Bu amaçla, iki temel ders kitabı analiz edilmiştir: Arthur Beiser'ın Concepts of Modern Physics (Modern Fizik Kavramları) ve Longhurst ve diğerlerinin Introducing Cultural Studies (Kültürel Çalışmalara Giriş). Bu makale, Gaston Bachelard'ın analitik çerçevesini, özellikle de "epistemolojik engel" ve "epistemolojik kopuş" kavramlarını kullanarak, söz konusu kitapların bilgi üretimindeki dönüşümü, özellikle de modernist paradigmalardan çağdaş anlayışlara geçişi nasıl anlattığını incelemektedir. Analizden üç temel bulgu ortaya çıkmaktadır. İlk olarak, her iki ders kitabı da modernist, Kartezyen özneden bir kopuşu anlatır. Ancak, her ikisi de açıklamalarının altında yatan mantıkta modernist perspektife sıkı sıkıya bağlı kalmaya devam eder. Son olarak, modernist mantık sürerken, başlangıçta modernist olan kavramlar, çoğullaştırma ve tikelilleştirme yoluyla önemli dönüşümlere uğrar. Longhurst'un kitabında, sosyal olguların karmaşıklığı sıklıkla yaş, cinsiyet, sınıf ve ırk gibi sabit kimlikler olarak ele alınan, özcüleştirilmiş bir dizi değişkene indirgenir. Beiser'ın kitabında ise, kuantum olgularının belirsiz ve koşullu karakteri, Planck sabiti gibi birkaç mutlak sabite ve bu sabitlerden türetilen, foton soğurumu, salım modları ve atomik orbital enerji seviyeleri gibi önceden tanımlanmış etkilere damıtılmıştır. Amacım, modernist mantığın reddinin, ders kitaplarında kanonlaşmış yeni ortak akıl olduğunu, ancak bu sürecin basit bir reddetme yerine, modernist kavramların karmaşık bir şekilde yeniden üretilmesini ve tikelilleştirilmesini içerdiğini göstermektir.

URI

https://event.fourwaves.com/csa-scs-conference-2025/abstracts/db542929-d4e5-4394-863b-682e9c09a64e
https://hdl.handle.net/11511/116374

Collections

Department of Sociology, Conference / Seminar