Batı Anadolu Karmaşık Çok Yönlü Genişlemeli Bölgesinde KD-GB – KKB-GGD Yönelimli Genişlemeli Tektonizmanın Miyosen Sonrası Evrimi (Gediz-Alaşehir Grabeni, Batı Türkiye)

Date

2025-04-14

Author

Rojay, Fuat Bora
Bozkurt, Erdin
Tekin, Taner
Dönmezoğulları, Tamer
Demirci, Cengiz

Metadata

Show full item record

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Item Usage Stats

39
views

0
downloads

Cite This

KB-GD yöneliminde olan Gediz-Alaşehir Grabeni (GAG), kuzeyde Kuzey Anadolu Fay kuşağı, güneydoğuda Doğu Anadolu Fay kuşağı arasında güneybatıya kaçan Anadolu Levhası üzerinde yeralan Batı Anadolu Genişleme bölgesinde gelişmiştir. GAG ın batı kenarını kontrol eden Manisa fayının oluşum döneminde gelişmiş fay kalsit fiberlarından alınan yaşların kümelenme aralığı (clustering) 2.43±0.12 ile 1.56±0.12 My ve oluşum derinliği ise 600-1000m aralığında bulunmuştur. Bu değerler gözönüne alındığında Gediz çöküntüsünün, Manisa fayı üzerinde ki minimum yükselme hızı 0.28-0.66 mm/yıl olarak önerilmiştir. GAG’ın bugün ki konfigurasyonunu alması da muhtemelen bu yaş zaman aralığında olacaktır. Fay düzlemleri kayma analizleri neticesinde, Batı Anadolu bölgesinde Geç Miyosen sonrası sürekli çok yönlü genişleme rejimi egemen olduğu ve sigma1 - sigma 3 ilişkilerine göre bölgesel olarak saatin tersi yöneliminde 30⁰ lik bir rotasyon önerilmektedir. Egemen KKD-GGB yönelimli genişleme rejimi Geç Eosen sonrası – Geç Miyosen öncesi gelişmiş olan KB-GD sıkışmalı rejim yapılarını üzerler. Geç Miyosen den günümüze gelişen genişleme sistemi kuzey de Kuzey Anadolu makaslama zonu ile güneyde Güney Ege Dalma batma kuşağı arasında gelişir. Batı Anadolu’da, fay düzlemi kayma verilerinin analizleri, PliyoKuvaterner genişleme rejimi dönemi içinde Erken Pliyosen de ‘kısa süreli ters bileşenli yanal atımlı deformasyonun’ geliştiğine dair ölçümler vardır. Bu durum, pivotal faylanma veya ani eğim/ doğrultu değişimleri neticesinde gelişebilmektedir. Lakin, bu yapılar bütünsel olarak bakıldığında, levha içi tektonik blok sınırlarında rotasyon neticesinde de geliştiği söylenebilir. Dolayısı ile her bir levha içinde tektonik blok sınırları dikkatlice ayrı ayrı tanımlanabilmesi ve ortaya konması önemlidir. Anadolu levhasının batıya-güneybatıya, saatin tersi istikametinde gelişen rotasyonel kaçışı döneminde, levha içinde sürekliliği olan faylar boyunca kuzey blokları düşer. Muhtemelen, bu noktalarda blok sınırlarını oluşturan fayların pivotal hareketler neticesinde Efes, Manisa, Simav, Kütahya (?) and Eskişehir fayları örneklerinde görüldüğü gibi kuzeybatı uçlarında sağ yanal deformasyonlar gözlenmektedir. Bunun yanı sıra, kıtasal kabukta gelişen rotasyonal hareketlerin ötesinde, özellikle GAG kuzeybatı kenarında ki Alt Miyosen birimleri içinde gelişmiş sıkışmalı yapılar (ters ve yanal atımlı faylar) ve Akşehir’in kuzeydoğusunda Orta Eosen birimlerinin aniden sonlanması muhtemelen derinde ki yanal atımlı makaslama fayın varlığını destekler (İzmir-Balıkesir yırtılma fayı). Anahtar Kelimeler: Batı anadolu genişleme tektoniği, gedizalaşehir grabeni, yüksek açılı manisa normal fayı, 5.4My

URI

https://hdl.handle.net/11511/116561

Collections

Department of Geological Engineering, Conference / Seminar