Sınırların Kalktığı Bir Dünyada Özne: Kültürel Değişim ve Psikanalizde Yeni Ruhsal Yapılanmalar

Date

2026-1-31

Author

Demir, Eylül Ceren

Metadata

Show full item record

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Item Usage Stats

102
views

44
downloads

Cite This

Bu çalışma, Freud ve Lacan’ın teorik mirası üzerinden kültürel dönüşümün bireysel ve toplumsal ruhsallık üzerindeki etkilerini psikanalitik bir perspektifle incelemektedir. Toplumsal söylemdeki değişimler, özellikle kapitalist söylemin belirleyici etkisiyle, doğrudan öznenin ruhsal yapılanmasını dönüştürmektedir. Liberal ekonominin teşvik ettiği zevk odaklı kültür, özneyi sürekli bir tatmin arayışına sürüklerken, “normal” olanı düzenleyen sınır ve yasakların işlevini yitirmesine yol açmaktadır. Zevk fazlasının (jouissance) teşvik edildiği bu düzende Baba-nın-Adı ve simgesel yasaklara ilişkin referanslar ortadan kalkmakta, her şeyin mümkün olduğu bir dünya vaadi öne çıkmaktadır. Melman’ın Yeni Ruhsal Yapılanmaların Ekonomi Kuramı çerçevesinde modern toplumun özgürleşme ve sınırsızlık söylemi, teknolojinin de etkisiyle, öznenin Büyük Başka ile kurduğu bağı zayıflatmıştır. Bilgisine değer verilen bir Büyük Başka’nın yokluğu, özneyi kılavuzsuz bırakmış, toplumsal ve bireysel düzeyde “atopik özneler”in ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu bozulma, öznenin sınırı farklı düzlemlerde – özellikle beden üzerinden deneyimlenen semptomlar ya da “banal perversiyon” olarak adlandırılan ara yapılar – aracılığıyla kurmasına yol açmıştır. Bu yapılanmalar, bireylerin geçmişe, kültürel referanslara ve Büyük Başka’ya karşı borç hissinin ortadan kalkmasıyla ilişkilidir ve eksiklik kabulünü zorlaştırarak kronik bir tatminsizliği beslemektedir. Sonuç olarak çalışma, modern ruhsallıkta yaşanan dönüşümlerin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel dinamiklerle iç içe olduğunu vurgulamakta; psikanalizin bu değişimleri anlamada güncelliğini koruyan bir kuramsal ve klinik çerçeve sunduğunu ileri sürmektedir.

Subject Keywords

yeni ruhsal yapılanmalar, kapitalist söylem, Charles Melman, yeni ruhsal yapılanmaların ekonomi kuramı, new psychic economies, capitalist discourse, Charles Melman, the theory of new psychic economies

URI

https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayna/article/1775238
https://hdl.handle.net/11511/118447

Collections

Department of Psychology, Article