Sinemada Mekân Kullanımının Filmin Atmosferine Olan Etkisi: Kente Dair Filmler Üzerinden Bir Karşılaştırma

Date

2025-8-15

Author

Erkus, Hilal
Görgülü, Kübra

Metadata

Show full item record

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Item Usage Stats

84
views

24
downloads

Cite This

Sinemada mekân kullanımına ilişkin akademik çalışmalar son yıllarda artsa da özellikle mekânın üretim biçimleri, temsil biçimleri ve kentsel ölçekteki kurgulanışı açısından sınırlı kaldığı görülmektedir. Özellikle sinemada mekânın yalnızca anlatının bir arka planı olarak değil, aynı zamanda ideolojik ve sosyo-politik bir üretim alanı olarak nasıl kurgulandığına dair tartışmaların derinleştirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda çalışma; Henri Lefebvre’in “mekânsal üçlü” pratiği olan algılanan, tasarlanan ve yaşanan mekân kavramlarını temel alarak kente dair filmlerde mekânın nasıl üretildiğinin filmin atmosferine olan etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Yeni Türkiye Sineması’nın sanatsal, bağımsız, arayış, festival kanadında yer alan ve kurgu dalında ödül almış, mekânsal analizi yapılmamış üç film (Abluka, Kaygı, Son Çıkış) üzerinden sinemada atmosfer inşasında mekânın rolü incelenerek katkı sunulmaktadır. Betimsel ve kompozisyonel analiz teknikleri birlikte analiz edilerek, Lefebvre’in üçlü mekânsal diyalektiği çerçevesinde algılanan, tasarlanan ve yaşanan mekân kategorileri üzerinden mekânın temsili değerlendirilmektedir. İki farklı koldan yapılan analizler sayesinde hem disiplinler arası yenilikçi bir yöntem sunulmuş hem de mekân üretiminin karakter üzerinden nasıl gerçekleştiği açıklanmaya çalışılmıştır. Bulgular, direniş, hafıza ya da sığınak niteliği taşıyan yaşanan mekânların, kuşatma, kontrol, sınırlandırma ve tahakküm ile karakterize edilen tasarlanan mekânlara kıyasla daha az temsil edildiğini ortaya koymaktadır. Bu mekânsal dengesizlik, incelenen üç filmin genel atmosferinde karamsarlığın hâkim olmasına ve kentsel mekânın distopik bir algı ile sunulmasına neden olmaktadır.

Subject Keywords

Sinema, kentsel mekân, atmosfer, mekânın üretimi, Cinema, urban space, atmosphere, production of space

URI

https://hdl.handle.net/11511/118504

Collections

Department of Architecture, Article