Kayıp Yaşantısında Dövmelerin Yeri: Deri-Ben’e Düşen Gölge

2026-5-30
Kaya Dinç , İlayda
Bu makalede, ölüm nedeniyle yaşanan kayıplar ardından yaptırılan dövmeler; ruhsallık ile beden arasındaki köprü işlevleri, taşıdıkları anlamlar ve altta yatan psikodinamik mekanizmalar açısından ele alınmaktadır. Sadece ölüm ile sınırlı olmayan kayıp olgusu, psikanalitik çerçevede çok daha geniş bir kapsamda değerlendirilebilmektedir çünkü bireyin yaşamında kaçınılmaz olarak deneyimleyeceği her kayıp, aslında ilk kaybın birer tetikleyicisidir. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, dövmenin, yas sürecinde bireyin bilinçdışı çatışmalarını ve kaybedilen nesnelerle kurulan bağı nasıl temsil ettiğini incelemektir. Belirlenen amaç kapsamında, tartışma, Anzieu’nun deri-ben kavramı temel alınarak, Freud ve Klein’ın kuramsal çerçeveleri doğrultusunda derinleştirilmiştir. Öncelikle, deri-ben tanımından yola çıkılarak derinin ruhsallığın izlerini taşıyan bir yüzey olarak işlevi incelenmiştir. Ardından, dövme olgusu, Freud’un Yas ve Melankoli metninde ele aldığı özdeşleşme ve ambivalans (çifte-değerli) dinamikleri açısından ele alınmıştır. Ayrıca, dövmenin sembolik yapısı ve sembol oluşumunda bilinçdışı materyalin uğradığı işlemlerin üzerinde durulmuştur. Son olarak, dövmelerin, Klein’ın Nesne İlişkileri Kuramı’nda tanımladığı sadistik düşlemler ve onarım süreçleri ile ilişkisi bakımından değerlendirilmiştir. Bu kuramsal perspektifler ışığında, dövmenin kaybedilen nesne ile sahip olunan ilişkiye bağlı ambivalent bilinçdışı çatışmaların bir sembolü, kimlik anlamı taşıyan deriye nesneden bir parça kazıyarak onunla bir özdeşleşim ve sembiyoz hali kurma çabası, hakiki onarım kapsamında kaybın kabulünü ve kaybedilen nesnenin anısının bedende taşınması ve manik onarım bağlamında kaybı inkâr ederek suçluluktan korunmayı amaçlayan bir savunma formunda nesneyi bedenin sınırlarında yaşatma gibi işlevlerinin olabileceği öne sürülmektedir. Sonuç olarak, dövmenin kayıp sonrası ruhsal gerçekliğin bedensel düzlemde sembolik bir temsili olduğu ve beden ile zihin arasında geçiş alanı oluşturabileceği düşünülmektedir.
Citation Formats
İ. Kaya Dinç, “Kayıp Yaşantısında Dövmelerin Yeri: Deri-Ben’e Düşen Gölge,” Ayna Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 13, no. 2, pp. 261–280, 2026, Accessed: 00, 2026. [Online]. Available: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4806664.