Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar

Date

2026-5-30

Author

Ergin, Özlem
İnözü, Müjgan
Demirsöz, Talat

Metadata

Show full item record

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Item Usage Stats

57
views

17
downloads

Cite This

Bu nitel araştırmanın amacı, Borderline Kişilik Bozukluğu (BKB) tanılı bireylerde duyguların nasıl deneyimlendiğini çocukluk dönemi ve bugünkü yansımalar bağlamında incelemektir. Örneklem, DSM-5’e göre BKB tanısı almış, ayaktan tedavi görmekte olan 21-44 yaş aralığında altı yetişkin kadından oluşmuştur. Katılımcılar ile tek oturum olacak şekilde yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüştür. Görüşmelerde alınan ses kayıtlarının deşifresi MAXQDA programı ile incelenmiştir. Veriler yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile değerlendirilmiştir. Bulgular, çocukluk dönemine ilişkin anlatıların iki üst tema etrafında toplandığını göstermektedir: “duygulara yer açmayan ebeveyn tepkileri” ve “karşılığı olmayan yerde duyguyu ifade etme/edememe”. İlk temada, duygunun küçümsenmesi, cezalandırılması, olumsuz duyguya düşük tolerans ve kayıtsızlık gibi geçersizleştirici tepkiler ile kişisel sınır ihlalleri ve mahrem bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması öne çıkmaktadır. İkinci temada ise duyguların çoğu zaman söze dökülemediği, duygusal yaşantıların “karşılık bulmayacağı” düşünülen bir ortamda içe atıldığı; yoğun öfke anlarında ise duygunun kendine ya da çevreye zarar verme içeren yıkıcı dışavurumlara dönüştüğü görülmüştür. Bugünkü yaşantılarda katılımcılar, bir yandan yoğun, hızla değişen ve birbirine karışan duygular nedeniyle iç dünyalarında kaos ve anlamlandırma güçlüğü, diğer yandan duyguyu paylaşırken içe kapanma, yalnızca güvenli ve yargılayıcı olmadığı düşünülen ilişkilerde koşullu açılma ve zaman zaman yıkıcı, ötekini yeterince gözetmeyen dışavurum örüntüleri bildirmiştir. Elde edilen bulgular, BKB’de geçersizleştirici çevre ve duygu düzenleme güçlüklerinin etkileşimini vurgulayan biyososyal model ve zihinselleştirme kuramı gibi çağdaş modellerle uyumludur.

Subject Keywords

borderline kişilik bozukluğu, nitel araştırma, yorumlayıcı fenomenolojik analiz, duygu, geçersizleştirici çevre, borderline personality disorder, qualitative research, interpretative phenomenological analysis, emotion, invalidating childhood environment

URI

https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayna/article/1793623
https://hdl.handle.net/11511/119700

Collections

Department of Psychology, Article