Teknolojinin silahlaşması: Yapay Zekâ ve yarı iletken rekabetinde güç, güvenlik ve orta güçler

Date

2026-6-25

Author

Arslan, Uğur

Metadata

Show full item record

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Item Usage Stats

55
views

35
downloads

Cite This

Bu makale, yapay zekâ ve yarı iletken teknolojilerinin uluslararası düzenin temellerini etkileyen yapısal unsurlar hâline geldiğini ileri sürmektedir. ABD- Çin rekabeti bağlamında, çalışma; teknolojiye erişim, tedarik zinciri güvenliği ve standart belirleme süreçlerinin ittifak ilişkilerini ve düzenin işleyişini hangi mekanizmalar üzerinden dönüştürdüğünü incelemekte, büyük güç rekabetinin artık ihracat kontrolleri, sanayi politikaları ve inovasyon ekosistemleri üzerinden yürütüldüğünü ve karşılıklı bağımlılık ilişkilerinin giderek daha asimetrik bir karakter kazandığını göstermektedir. Makale, teknolojik bağımlılıkların güvenlik ve ekonomik tercihler arasındaki dengeyi yeniden tanımladığını ve bu sürecin liberal uluslararası düzeni parçalanma yönünde baskıladığını ortaya koymaktadır. Çalışma ayrıca, “çip ulusalcılığı” olgusunu tartışmakta ve kimi orta güçlerin, yarı iletken tedarik zincirlerindeki kritik konumları sayesinde büyük güç rekabetini dolaylı biçimde etkileyebilen ara aktörler hâline geldiğini göstermektedir. Çalışma, teknoloji temelli bağımlılık ilişkilerine dayalı bir tipoloji önererek, yapay zekâ ve yarı iletken rekabetinin uluslararası düzenin geleceğini daha parçalı ve güvenlik temelli bir yöne doğru nasıl dönüştürdüğüne dair analitik bir çerçeve sunmaktadır.

Subject Keywords

Büyük Güç Rekabeti, Karşılıklı Bağımlılığın Silahlandırılması, Orta Güçler, Yapay Zekâ Jeopolitiği, Yarı İletken Rekabeti, AI geopolitics, great power competition, middle powers, semiconductor competition, weaponization of ınterdependence

URI

https://dergipark.org.tr/tr/pub/metusd/article/1782193
https://hdl.handle.net/11511/119759

Collections

Department of Economics, Article