Hide/Show Apps

Klasik atıksu arıtma tesislerinde ve membran biyoreaktör (MBR) sistemlerinde endokrin bozucu maddelerin (EBM) arıtımı ve toptan EBM parametresi geliştirme projesi

Download
2012
Gökçay, Ferdi Celal
Yılmaz, Bayram
Bakırdere, Sezgin
Özgök, Yaşar İbrahim
Komesli, Hadi Gökhan
Bu çalışmada ülkemiz atıksu arıtma tesislerinden ortaya çıkan Endokrin Bozucu Maddeler incelenmiştir. EBM’lerin çevre örneklerinde çok düşük konsantrasyonlarda bulunmaları ve yüksek suda çözünürlükleri nedeniyle kompleks LC/MS/MS cihazı ile ölçülmeleri gerekmektedir. Ölçümlerin güvenilirliği için çalışmalarda kalite kontrol rutinlerinin uygulanmasının gerekliliği gösterilmiştir. Çalışmada atıksularda en sıklıkla rastlanan ilaç kalıntıları, doğal hormonlar ve polimer maddeleri olan Progesterone, Carbamezapine, Estrone, BütilBenzilFitalat, Acetoaminiphen, Diltiazem ve bis-PhenolA maddeleri incelenmiştir. Bunlara ilaveten bazı kişisel bakım ürünleri ve antibiyotikler de lab düzeydeki ünitelerinde incelenmiştir. Seçilen EBM’lerin arıtılabilirlikleri değişik aktif çamur konfügürasyonlarına sahip sekiz adet kentsel atıksu arıtma tesisinde incelenmiştir. Ayrıca lab ölçeğinde bir adet AKR ünitesinde, bir adet AKR+MBR ünitesinde, bir adet pilot ölçekteki MBR tesisinde de bileşiklerin arıtımı incelenmiştir. Arıtma çamurlarında biriken EBM’lerin ozon destekli havasal çürütme ile arıtılabilirlikleri araştırılmıştır. Araştırılan kentsel atıksu arıtma tesislerinde EBM’lerin önemli ölçüde arıtılabildikleri gösterilmiştir. Bu tesislerde göze çarpan bir olgu ise EBM’lerin çamurda birikmeleri olmuştur. Carbamazepine ve Diltiazem gibi sentetik ilaç kalıntılarının lab ölçekli ve pilot ünitelerde hiç arıtılmadan atıksuda çıktıkları gözlenmiştir. Kentsel tesislerin aksine bu maddeler çamurda da birikmemektedir. EBM’lerin arıtımında iddia edildiği gibi membran sistemlerin bir üstünlüğü bu çalışmada ortaya çıkmamıştır. Ayrıca zaman zaman membranın arıtıma bir miktar ilave etkisi gösterilmişse de çoğu zaman membran arıtımda dengesizliğe neden olmuştur. Bu olgu özellikle biyolojik olarak arıtılmayan CBZ ve Diltiazem için geçerli olmuştur. Lab ölçekli AKR+MBR çalışmalarında CBZ ve Diltiazem gibi biyolojik olarak parçalanmayan EBM’lerin arıtımında havalandırma tankına ilave edilen 1 g/l aktif karbon çok etkili olmuştur. Karbon tarafından bu maddelerin adsorplanarak çamura geçtiği gösterilmiştir. Havasız çamur çürütmenin çamurda birikmiş EBM’lerin arıtılmasında etkili olmadığı gözlenmiştir. Buna karşın ozon destekli havasal çamur çürütmede etkin ve ekonomik biçimde EBM’lerin arıtılabileceği gösterilmiştir. Biyolojik deney sistemi olarak kullanılan rat sistemine Progesteron, CBZ ve BPA maddelerinin ayrı ayrı ve birlikte etkileri serum hormon ölçümleri ve histopatolojik etkilere bakılarak takip edilmiştir. EBM’lerin serum hormon düzeylerine ve bazı organlara etki yaptığı istatistiksel olarak gösterilmiştir.