Hide/Show Apps

COST 238 prediction and retrospecttive ionospheric modelling over Europe (Prime)

1995
Tulunay, Yurdanur
Özgüç, Atila
Ataç, Tamer
Yer atmosferinin yaklaşık olarak 50 ile 1000 km yükseklikleri arasında serbest elektrik yüklerinin çoğunlukta olduğu bölgesi ' iyonosfer ' adıyla anılmaktadır. İyonosfer, güneş EM radyasyonunun atmosferdeki nötr bileşenlerle etkileşmesi ve enerjik parçacık yağışı sonucunda oluşur. İyonosfer, bu ortamdaki elektrik yüklü bileşenleri etkileyen fotokimyasal ve dinamik süreçler nedeniyle nitel ve nicel olarak sürekli bir değişim içindedir. Radyo dalgalarının yayılımında çok önemli denetim işlevi gören elektron yoğunluklarının sergiledikleri günlük değişimlerin güvenilir bir şekilde modellenmesi oldukça güçtür. Buna karşın, örneğin, yüksek frekans (HF) radyo dizgelerinin desteklenmesinde ve hava-uzay araştırmalarında elektron yoğunluğu modelleri gerekmektedir. Diğer bir değişle, elektron yoğunluklarının yüksekliğe bağlı olarak dağılımındaki değişmeler 10 kHz (VLF) ve 30 MHz (HF) bandında yayılan radyo dalgalarının yayılma karakteristiklerini çok fazla etkiler ve sağlanabilecek radyo hizmetlerinin tipi ile niteliği üzerinde kısıtlamalar getirirler. Örneğin, sayısal iletişim tekniklerinden olduğunca yararlanabilmek için yayılma kanalının tümüyle bilinip anlaşılması gerekir. Ayrıca radyo planlaması ve radyo devrelerinin parametrelerinin kısa dönemdeki frekans yönetiminin, eniyilemesi için bu tür modeller kullanılarak kestirilmiş veriler gerekmektedir. Havacılık-uzay ve radyo dizgelerinin 'olay sonrası' (post-event) incelenmesinde geriye dönük elektron yoğunluğu modelleri gereklidir. Bu modeller, 'artık-var-olmayan' geçmiş verilere dayandığından çok güvenilir olmalıdır. PRİME kapsamında, 350K ve 550K enlemleriyle 1O0B ve 3O0D boylanılan arasında kalan Avrupa bölgesinde, HF iletişim dizgelerine ilişkin dalgaların yayılmasında iyonosfersel etkilerin öngörülmesi için iyonosfer elektron yoğunluklarının modeli yapılmıştır.