‘Ankara Kentinde Frig Dönemi İzleri: Frig Tümülüsleri Üzerine Bir Araştırma’ (Traces of Phrygian Period in Ankara – A Research on Phrygian Tumuli)

2017-07-01
Ankara çevresinde Paleolitik çağa kadar uzanan insan yerleşimlerine dair pek çok iz bulunmuş olsa da, kentin kuruluşu MÖ 8. yüzyılda Frig dönemine tarihlenmektedir. Frigler’in Ankara’da yerleşmesini takip eden iki yüzyılda, kent içi ve çevresinde pek çok yapı ve tümülüs adı verilen anıt-mezarlar yapılmıştır. Ankara tümülüslerinin ilk belgelenişi, Ernest Chantre’ın 1898 yılında basılan Mission en Cappadoce, 1893-1894 başlıklı kitabındadır: Chantre tarafından gözlemlenen, biri kazılan ve fotoğraf olarak da belgelenen kuzey tümülüsleri daha sonraki dönemlerde ele alınmamıştır. Batı tümülüsleri ise ilk kez R.C. Thompson’ın 1910 yılında Ankara çevresine yaptığı gezi üzerine yayınladığı makalede, onaltı adet tümülüsü içeren kroki ile belgelenmiştir. Bulgular, Frig kentinin bugünkü Ulus semtinde, Hacı Bayram tepesi ve çevresinde kurulmuş olduğunu göstermektedir.Bunun yanında Ankara tren istasyonu yakınlarında küp mezarlar bulunduğu, buradan batıya doğru yükselen ve Anıttepe’yi de kapsayan doğal sırtlarda yirmiye yakın, ve o günkü kent merkezinin kuzeyinde ise on bir adet tümülüsün, kent merkezinden izlenecek şekilde konumlandığı bilinmektedir. Frig kentine ait bulgular, kazılar ve belgeleme çalışmalarıyla ele alınmış olsalar da çoğunlukla kente ve kentlilereözgün katkılar sunmaktan uzak kalmışlardır. Bugün, Frig kenti kalıntıları bir kaç kısıtlı alan dışında bütünüyle kentsel dokunun altında kalmıştır. Kuzey tümülüslerinin yerleri tespit edilmemiş, batı tümülüslerinin ise pek çoğu belgelenmiş ve tescillenmiş ancak buna rağmen hızlı kentleşme süreçleri içinde çoğu yok olmuş, varlığını sürdürebilenler ise özelliklerini kaybetmeye devam etmektedir. Günümüzde bu tümülüslerden sadece dördü, kısmen zarar görmüş olarak kentte varlığını okutmakta yollar ve yapılaşma ile günden güne tahrip olmaktadırlar. Doğal yükseltilerini koruyanbir-iki örnekte herhangi bir düzenleme olmasa da kentlilerin rekreatif amaçlı kullanımları göze çarpmaktadır. Bu makale, Ankara’nın Frig dönemi bulgularının kentsel yerleşim özellikleri bağlamında değerlendirilmesi ile birlikte bugün kent dokusu içinde yitirilmiş olan tümülüslerin izini Ankara kentinin eski hava fotoğrafları ve haritalarındaki görünümleri yanında kesit çalışmalarıyla da araştırmakta, tahrip olanlar yanında kentte varlığını koruyan tümülüslerin günümüzdeki durumları ve kullanımlarını da belgelemektedir. Frig kenti yerleşim özellikleri, topoğrafik öğeleri vurgulayacak şekilde, doğal sırtlar üzerinde ve su yolları boyunca konumlanmış tümülüslerin kent merkeziyle ve çevreyle kurduğu zengin görsel ilişkileri ön plana çıkartmaktadır. Çalışma, kent peyzajında özgün değerler sergileyen Frig tümülüslerin korunmasının ve topoğrafyayla birlikte oluşturdukları görsel strüktürün kente tekrar sunulmasının önemini vurgulamaktadır.
TUBA-KED

Suggestions

İstanbul Yeni Camii Hünkar Kasrı Camlarının Arkeometrik Yönden İncelenmesi Ve Değerlendirilmesi.
Aygün, Rüveyde Sezer(2010-12-31)
1. Amaç ve Gerekçe Anadolu'da Ortaçağ'dan Endüstri Devrimine kadar olan dönemdeki cam üretiminin tarihçesi, yapısal özellikleri çok az bilinmektedir. Nedeni bu konuda sistematik çalışmaların azlığıdır.Bu projede İstanbul Yeni Cami Hünkar Kasrı camlarının hammadde özellikleri, bileşenleri, üretim yöntem(ler)i ve bozulmuşluk durumları arkeometrik yöntemlerle çalışılıp değerlendirilecektir. 2.1. Konunun güncel durumu ve bulunduğu aşama Yeni Cami inşaatı Mimar Mustafa Ağa tarafından 1663 de tamamlanmıştır. Bu d...
Tokat, Komana'da Beylikler/Selçuklu Döneminde Mutfak Kültürü, Tarım Ekonomisi ve Doğal Çevre
Erciyas, Deniz Burcu; Süzen, Mehmet Lütfi; Pişkin, Evangelia(2018-12-31)
Tokat ili merkezinin 9 km kuzeybatısında yerleşim tarihi Helenistik dönemden Osmanlı'ya uzanan Roma kaynakları ve yazıtlarda Komana, Danişmendname'de Sisiyye olarak anılan eski bir yerleşim bulunmaktadır. Yerleşimin tarihi boyunca farklı dönemlerde merkezini oluşturmuş anakaya üzeri höyük olan bir yükseltide kazılar yapılmış, kazılarda Orta Bizans Dönemi kilise ve mezarlık alanının üzerinde ve Osmanlı konutlarının altında yoğun bir yerleşim evresi ile karşılaşılmıştır. Bu evrenin temel özelliği birbirine bi...
Workers' housing projects by Seyfi Arkan in the Zonguldak coalfield : a case of modernization in early republican Turkey
İmamoğlu, Bilge; Altan, Tomris Elvan; Department of History of Architecture (2003)
This thesis examines the two housing complex projects designed by the architect Seyfi Arkan between 1934 and 1937 for the mineworker in the Zonguldak coalfield. The two projects are analyzed with respect to both the modern Turkish architectural scene and the social and political history of the coalfield. Besides being strongly connected to the major issues and concepts of the modernization program of the Republic, the projects that Seyfi Arkan designed for the housing of the Zonguldak mineworker are also ca...
Geç Koniasiyen-Geç Santoniyen Yaşlı Boğulmuş Arap Karbonat Platformu’nun Sedimantolojik, Stratigrafik Ve Ichthyofaunal Kayıtları
Yılmaz, İsmail Ömer; Hoşgör, İzzet; Wagreich, Michael; Rebman, Katherine; Murray, Alison M (2018-04-27)
Üst Koniasiyen-Üst Santoniyen aralığını içeren ölçülü stratigrafik kesit Arap Plakası üzerinde Mazıdağ bölgesinde (Güneydoğu Anadolu, Türkiye) yer almaktadır ve Arap platformunun boğulması kayıtlarını içermektedir. Çalışılan kesit transgresif olarak yüzeylenmiş olan platform karbonatlarını üzerlemekte ve balık fosili parçaları, fosfat nodulü ve parçaları, onkoid, glokoni and planktonik foraminifer içeren göreceli olarak kondanse bir istif sunmaktadır. Kalkerli nannofosiller geç Koniasiyen-geç Santoniyen (UC...
Anadolu’da Selçuklu Kentler Sistemi ve Mekânsal Kademelenme
Özcan, Koray (Middle East Technical University, Faculty of Architecture, 2006)
Bu araştırmanın konusu, Anadolu’nun ilk Türk-İslâm kolonizasyon dönemi olarak adlandırılan Anadolu Selçuklu siyasal ve yönetsel egemenlik döneminde fethedilmiş, devralınmış ya da yeni kurulmuş kentler dizgisinin oluşturduğu işlevsel ve mekânsal kademelenme kapsamında örgütlendiği öngörülen kentler sisteminin varlığının araştırılmasıdır. Burada temel sorun; sözkonusu kentler sistemi kurgusunu biçimlendiren ya da yönlendiren dinamiklerin neler olabileceği, başka bir ifadeyle, sistemin temel bileşenleri ve sis...
Citation Formats
H. E. Aral, “‘Ankara Kentinde Frig Dönemi İzleri: Frig Tümülüsleri Üzerine Bir Araştırma’ (Traces of Phrygian Period in Ankara – A Research on Phrygian Tumuli),” TUBA-KED, pp. 21–41, 2017, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: http://www.tuba.gov.tr/files/yayinlar/ked/T%C3%9CBA-KED%20Say%C4%B115.pdf.