Türkiye’de Düşük ve Yüksek Performans Gösteren Okullarda Bulunan Öğrencilerin Fene Yönelik Tutum, Özgüven ve Epistemik Düşüncelerinin PISA 2015 Bağlamında İncelenmesi

2017-12-25
Ceylan, Eren
Geban, Ömer
Bilindiği gibi PISA 2015 sonuçları bundan kısa bir süre açıklanmış ve araştırmacılar tarafından incelenmeye başlanmıştır. PISA (Programme for International Assessment), OECD tarafından, üç yılda bir uygulanan dünyanın en önemli geniş ölçekli uygulamalarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Her üç yıllık döngüde ağırlıklı olarak üç konu alanından (fen, matematik ve okuma) birinin ön plana çıktığı PISA’ da, 2015 yılında ağırlıklı alan “fen (bilim) okuryazarlığı” olarak karşımıza çıkmaktadır. PISA’ da fen (bilim) okuryazarlığı, sorumlu bir birey olarak, bilimsel meselelerin ve bilimsel fikirlerin içerisinde yer alabilme (OECD, 2016) şeklinde tanımlanmaktadır. PISA’ ya katılan her öğrenci için genel bir fen (bilim) okuryazarlığı puanı ile beraber değerlendirme çerçevesini oluşturan her bir boyuttun (bağlam, bilgi, yeterlikler ve tutum) alt boyutları içinde farklı puanlar oluşturulmaktadır. Uygulanan başarı testleri ile beraber uygulanan öğrenci anketleri ile öğrencilerin duyuşsal boyutları hakkında da çeşitli indeks puanlar üretilmektedir. Öğrencilerin fen kavramlarını öğrenmeyi başarabilmeden ziyade, feni öğrenmeyi istemeleri onların içsel motivasyonlarını sağlamaktadır ki bu da fenle ilgili problemler üzerinde keyif alarak çalışmakla gerçekleşir (OECD, 2016). PISA 2015’ de “fen öğrenmeden alınan keyif” isimli bir indeks puan üretilmiştir. Ayrıca, PISA 2015 öğrenci anketi ile öğrencilere fen (bilim) ile ilgili bazı işleri ne kadar kolaylıkla yaptıkları bir grup soru ile sorulmakta ve “fene (bilime) yönelik özgüven” isimli bir indeks puan üretilmektedir. Bunlarla birlikte, PISA 2015 öğrencilerin “epistemik düşünceleri” olarak ifade edilen indeks puan ile öğrencilerin bilim, bilimin doğası ve bilimsel yöntem hakkındaki düşünceleri incelenmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de bulunan, PISA 2015’de fen (bilim) okuryazarlığı alanında düşük performans gösteren okullardaki öğrencilerin ve Türkiye’de bulunan ve OECD ortalamasının üzerinde performans gösteren okullardaki öğrencilerin “fen (bilimi) öğrenmeden alınan keyif”, “fene (bilime) yönelik özgüven” ve “epistemik düşünce” indeks puanları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, -1 ve 1 arasında değişen “epistemik düşünce” indeks puanında, düşük performans gösteren okullardaki öğrencilerin ortalamasının - 0,69 (SH=0,12) ve yüksek performans gösteren okullardaki öğrencilerin ortalamasının 0,24 (SH=0,07) olduğu görülmektedir. Benzer şekilde, aynı aralıklarda değişen “fene yönelik özgüven” ve “fen (bilimi) öğrenmeden alınan keyif” indeks puanları bağlamında iki grupta bulunan öğrencilerin ortalamalarındaki farklılık, yüksek performans gösteren okullardaki öğrencilerin lehine olduğu dikkatleri çekmektedir.
Citation Formats
E. Ceylan and Ö. Geban, “Türkiye’de Düşük ve Yüksek Performans Gösteren Okullarda Bulunan Öğrencilerin Fene Yönelik Tutum, Özgüven ve Epistemik Düşüncelerinin PISA 2015 Bağlamında İncelenmesi,” presented at the 2. Uluslararası Çağdaş Eğitim Araştırmaları Kongresi, Muğla 2017, (28 Eylül - 01 Ekim 2017), Muğla, Türkiye, 2017, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: cead2017.org.