Hide/Show Apps

Bilim ve teknoloji çağında Türkiye'de inovasyon faaliyetleri

Download
2010
Çakmur, Barış
Töngür, Ünal
Pamukcu, Mehmet Teoman
Türkeli, Serdar
Özman, Müge
Fındık, Derya
Göksidan, Tolga H.
Erdil, Erkan
Bu projenin amacı, bilgi tabanlı bir ekonomiye geciş sürecinde Türkiye’deki inovasyon etkinliklerinin farklı boyutlarının çözümlenmesidir. Bu proje IS0604 numaralı COST (European Cooperation in the Field of Scientific and Technical Research) STRIKE aksiyonuna (Science and Technology Research in a Knowledge-based Economy) uygun olarak hazırlanmıştır. Projemizin giriş bölümünde, Türkiye’de 1980 yılında dışa açık bir ekonomiye geçildikten sonra teknoloji aktarımı, inovasyon ve bilimsel etkinlikler alanında gözlemlenen gelişmeler incelenecektir. Bu incelemeden hareketle, bilim ve teknoloji alanında ülkemizdeki etkinliklerin yetersiz olduğuna işaret edilecek ve bu eksikliğin nedenlerini incelemek amacıyla bir dizi konu önerilecektir. İlk olarak, sosyal ağ analizi yaklaşımından hareketle, yayın ve atıflarla ilgili ulusal ve uluslararası veri tabanları kullanılacak ve Türkiye’deki bilim insanlarının ve üniversitelerin hem yurt içinde hem de yurt dışında dahil oldukları ortak yayın ağları tespit edilecektir. Böylece, Türkiye’deki üniversitelerin ne ölçüde dünya bilimsel bilgi stokuna eristikleri, bu yolla elde edilen bilgilerin ülke içine ağ yapılar aracılığıyla yayılıp yayılmadığı incelenecek ve yurt içi ile yurt dişi ağlara katılan bilim insanları/üniversiteler arasında bir kutuplaşmanın olup olmadığı çözümlenecektir. İkinci olarak, bir bilimsel ve teknolojik çıktı göstergesi olan patentlerin teknolojik araştırma süreciyle olan bağlantısı ele alınacaktır. Başta Türkiye Patent Enstitüsü ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’ndan elde edilecek firma verileri kullanılarak, Türkiye’deki Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) faaliyetlerinin etkinlik düzeyi ölçülecek ve bunu takiben AR-GE harcamalarının patent başvurularına ve patent almaya giden sürece olan etkileri bir stokastik sınır analizi çerçevesi içinde incelenecektir. Üçüncü olarak, kuramsal yaklaşımların; gelişmekte olan ülkelerin ancak ve ancak inovasyon etkinliklerini kalıcı şekilde arttırdıkları ölçüde küreselleşen dünya ekonomisinde marjinalize olmaktan kurtulabilecekleri yönündeki saptamasından yola çıkılacak ve Türkiye’de 1980 sonrası iktisadi alanda uygulanan reformların AR-GE faaliyetlerini ne ölçüde uyardığı mercek altına alınacaktır. Bu reformların bir sonucu olarak; iç ve dış piyasalarda artan rekabetçi baskının ve dünya teknoloji stokuna daha kolayca ulaşmanın mümkün olduğu bir ortamda, kürselleşmenin Türkiye’deki AR-GE faaliyetlerini olumlu yönde etkileyeceği beklentisinin ne ölçüde gerçekleştiği sınanacaktır. Dördüncü olarak, küreselleşme surecinde, yabancı sermaye yatırımlarının (YSY) gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere bir teknoloji aktarımı aracı olarak ön plana çıktığı saptamasından hareketle, YSY’nin 1980 sonrası Türkiye imalat sanayinde verimliliğe ve beşeri sermaye yayılmasına olan etkisi incelenecektir. Nicel yöntemler ve sektör bazında veriler kullanılarak, Türkiye için önem arz eden ve bir o kadar da az incelenen bu husus, bu bolümde derinlemesine çözümlenecektir.