Büyük Menderes Grabeninin doğu kesiminde sismik etkinliklerin jeokimyasal olarak işlenmesi ve jeotermal sahaların asal gaz karakterizasyonu

Download
2009
Güleç, Nilgün Türkan
Erzınger, Joerg
Parlaktuna, Mahmut
Bozkurt, Erdin
Pıpke, Lippmann Johanna
Wıersberg, Thomas
Süer, Selin
Proje çalışması, Büyük Menderes Grabeninin doğu kesiminde konumlanan Tekke Hamam ve Kızıldere jeotermal sahalarının asal gaz karakterizasyonu ile Tekke Hamam sahasındaki gaz çıkışlarının gerçek-zamanlı izlenmesine odaklı bir araştırmadır. Jeotermal sahalardaki akışkanların hidrojeokimyasal özellikleri ve duraylı izotop (δ18O, δD) bileşimleri de, diğer araştırma bulgularını bütünleyici olarak, proje kapsamında ele alınmıştır. Sahaların asal gaz karakterizasyonu, yüksek 3He/4He ve 4He/20Ne izotop oranları için mantosal katkıyı işaret etmekte ve bu katkının Kızıldere sahası için ortalama %18 ve Tekke Hamam sahası için de ortalama %34 civarında olduğunu göstermektedir. Diğer asal gazlar (Ar, Ne, Kr, Xe) egemen olarak atmosferik kökenlidir. Kızıldere ve Tekke Hamam sahalarındaki farklı mantosal-He katkısı, olasılıkla, her iki saha için ortak olan mantosal-He akısının farklı oranlarda kabuksal helyum ile karışımından kaynaklanmaktadır. Termal suların kimyasal (katyon-iz-anyon) ve izotopik (δ18O, δD) bileşimleri, sahalarda genellikle derin kökenli gazların (CO2 ve H2S) eşlik ettiği yüksek sıcaklıklı akışkan-kayaç etkileşimlerinin varlığını göstermektedir. Tekke Hamam jeotermal sahasında Kasım 2007-Ekim 2008 tarihleri arasında gerçekleştirilen sürekli gaz izleme çalışması, gaz bileşimleri, gaz akış hızı ve gölet sıcaklığında zamansal değişimlerin olduğunu ortaya koymuştur. İzlenen parametrelerde günlük değişim profilleri ve çoklu-gün sinyalleri gibi farklı değişim bileşenleri saptanmış ve bunlar meteorolojik etkiler gibi sığ ve sismisite gibi derin derin kökenli süreçlerle ilişkilendirilmiştir. Özellikle, gaz bileşimleri ve akış hızında kimi zaman eşlenen değişimler, yüksek yağış gibi önemli olabilecek meteorolojik etkilerin yokluğunda, sismisiteye bağlı yeraltındaki geçirgenlik değişimleri ile bağdaştırılmıştır.
Citation Formats
N. T. Güleç et al., “Büyük Menderes Grabeninin doğu kesiminde sismik etkinliklerin jeokimyasal olarak işlenmesi ve jeotermal sahaların asal gaz karakterizasyonu,” 2009. Accessed: 00, 2020. [Online]. Available: https://app.trdizin.gov.tr/publication/project/detail/T1RrNU9Uaz0.