Rank-size distributions for small settlements in Turkey

Download
1975
Gülöksüz, Güven
Şehirler sistemi üzerinde çalışanlar şehir büyüklük dağılımında oldukça belirgin bir kademeli düzen gözlemlediler Verilmiş bir alanda -ülke, bölge, vb.- bir en büyük şehir, birkaç büyük şehir, birçok orta büyüklükte şehir ve pek çok sayıda küçük şehir bulunmaktadır. Auerbach'tan başlayarak (1913) bazı yazarlar şehirlerin.büyüklüğü ile sayı ve sıraları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaya, başka bir deyişle szrabüyüklük kuralz üzerinde çalıştılar. Elimizdeki bugüne-değin yapılmış araştırmalar çokçası dağılımların üst-şehirsel (urban)-kısımlarına ilişkindir. Küçük merkezlerin incelenmesinden genellikle kaçınılmıştır. Bu çekimserlik küçük merkezlerle ilgili bilgilerin yetersizliğine ve merkezi yerler büyüklük kavramlarının ülkeden ülkeye farklılık göstermesine bağlanabilir. Çalışmamız bu pek incelenmemiş konuya girme çabasındadır. Birinci bölümde küçük yerleşme merkezlerinin büyüklük dağılımı üzerine genel bilgi dünya deneyinden iki Örnekle birlikte verilmektedir. Bu örnekler belli noktalardan sonra yerleşme büyüklüğünün azalmasına rağmen, yerleşmeler sayısının artmayıpazaldığını, diğer bir deyişle sıra-büyüklük kuralının ters döndüğünü göstermektedir. İkinci bölümde Türkiye'de iki alan için -Hİlvan (Urfa) ve Sarayönü-Kadınhanı-Ilgm (Konya) yerleşme büyüklüğü ve sayısı ilişkileri incelenmiştir. Hilvan ve S-K-I eğrileri yukarıda söz konusu edilen örneklerin sonuçlarını doğrulamaktadır. Hilvan'da 51-100, S-K-I*da 201-400 ulamından sonra, sıra-büyüklük kuralının öngördüğünün tersine, yerleşme merkezi sayısında bir azalış İzlenmiştir. Ayrıca, yerleşmelerin Hilvan'da %85'inin S-K-I'da ise yalnızca %23'ünün 250 nüfusun altında olduğu saptanmıştır. Hilvan'da küçük merkezlerin böylesine yoğun oluşu mülkiyet biçimi, etnik yapı, nüfusun hızlı artışıyla kişilerin köylerde barınamamaları, düşük gelir düzeyi gibi etkenlerle açıklanabilir. Böyle etkenlerin Hilvan'a oranla daha az belirgin olduğu S-K-I'da, demiryolu olanağı gözönüne alınınca, daha çok sayıda büyük merkezin yer alması olağan sayılabilir. Sıra-büyüklük kuralının dağılımların alt kısmında ters dönmesinin nedenlerinin ise açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Suggestions

Türkiye’de Ruh Sağlığı Çalışanlarının Gey ve Lezbiyenlere Yönelik Tutumları
Tuna, Ezgi (Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara, Turkey), 2019-6-20)
Eşcinsellere yönelik tutumlar üzerine yapılan çalışmalar Türkiye'de üniversite öğrencileri ve çeşitli meslek grupları arasında cinsel azınlıklara yönelik genellikle olumsuz tutumların yaygın olduğunu göstermektedir. Ruh sağlığı çalışanlarının tutumlarını inceleyen çalışma sayısı ise oldukça azdır. Bu araştırma Türkiye'de hizmet veren psikolog ve psikolojik danışmanların gey ve lezbiyenlere yönelik tutumlarını ve bu tutumları yordayan değişkenleri ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaçla katılımcılardan demograf...
Türkiye’de Ruh Sağlığı Çalışanlarının Gey ve Lezbiyenlere Yönelik Tutumları
Tuna, Ezgi (Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara, Turkey), 2019-6-20)
Eşcinsellere yönelik tutumlar üzerine yapılan çalışmalar Türkiye'de üniversite öğrencileri ve çeşitli meslek grupları arasında cinsel azınlıklara yönelik genellikle olumsuz tutumların yaygın olduğunu göstermektedir. Ruh sağlığı çalışanlarının tutumlarını inceleyen çalışma sayısı ise oldukça azdır. Bu araştırma Türkiye'de hizmet veren psikolog ve psikolojik danışmanların gey ve lezbiyenlere yönelik tutumlarını ve bu tutumları yordayan değişkenleri ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaçla katılımcılardan demograf...
Türkiye’de vergi ahlakının belirleyicileri
Kaynar Bilgin, Handan (Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara, Turkey), 2011-8)
Vergilerin zorunlu bir ödeme şekline dönüşmesi ile birlikte yükümlülerin vergiye karşı olan tepkileri de ortaya çıkmaya başlamıştır. Yükümlülerin vergiye karşı davranışlarını belirleyen pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerden biri olan vergi ahlakı vergi psikolojisi alanında önemli bir yere sahiptir. Vergi ahlakı yükümlülerin vergiye bakışını etkileyen bir faktör olduğundan, vergi ahlakının belirleyicilerini tespit etmek oldukça önemlidir. Vergi ahlakı vergi ödeme konusundaki içsel bir motivasyon olar...
Türkiye de Siyasal Parti ve Olusumların Yerel Yönetimlere Yaklaşımları
Bayırbağ, Mustafa Kemal (1998-06-01)
Günümüzde yerel yönetimlerin ülkelerin yönetim yapıları içerisinde aldıkları roller artmakta ve buna koşut olarak yerel yönetimlerin toplumsal, ekonomik ve politik dizgelerle olan etkilcşimleri de farklılaşmaktadır. Politik yapıların hızlı evrimi yerel yönetimlere farklı işlevler yüklemektedir. Bu çalışma kapsamında yerel yönetimlerin oluşumlarını etkileyen faktörler, yerel yönetİm ve merkezi yönetim ilİşkisİ ve yerel yönetimlerİn demokratik kurum ve sİvil toplum örgütü olarak kabul edilmesi sonucu üstlendi...
Türkiye’de Bölgesel Planlamanın Kurumsallasması:Muglak Bir Süreci Güncel Kuramlar ile Okumak
Yavuz, Irmak; Kutlay, Ecem; Can, Deniz (2020-9-12)
Türkiye’de bölge planlama pratiği sürecinde içerikler, amaçlar ve kurumsal yapılar sürekli olarak değişime uğramıştır. Oluşan karmaşık sistem, bölgesel planların amaçlarını, karar alma mekanizmalarını, sürecin meşruiyetini ve bu planların genel olarak uygulamadaki başarısını da etkilemiştir. Türkiye’de bölgesel planlamada etkili olan karmaşık ve değişken kurumsal yapıları değerlendirmek ve kurumsallaşma dinamiklerini daha iyi anlamak için kurumlar ile birlikte, kurumların organizasyon mekanizmaları, kurumla...
Citation Formats
G. Gülöksüz, “Rank-size distributions for small settlements in Turkey,” ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 1, no. 1, pp. 145–151, 1975, Accessed: 00, 2020. [Online]. Available: http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/1975/cilt01/sayi_1/145-151.pdf.