Ada martısı (larus audouinii) Doğu Akdeniz popülasyonlarının yakın dönemli değişikliklerinin genetik yöntemler kullanılarak anlaşılması

2016-06-03
Yapan, Batuhan Çağrı
Perktaş, Utku
Karahan, Arzu
Oro, Daniel
Özkan, Korhan
"Besin zincirinin üst basamaklarında bulunan deniz kuşlarının varlığı ve yayılışı, kıyı ekosistemlerinin sağlığının ve insan faaliyetlerinin deniz ekosistemi üzerindeki etkilerinin izlenmesinde büyük öneme sahiptir. Geçtiğimiz yüzyılda birçok deniz kuşu türü insan faaliyetlerinin doğrudan veya dolaylı etkileriyle üreme alanlarını kaybetmiş ve tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. 1960larda birey sayısı 600 çifte kadar gerileyen Ada Martısı (Larus audouinii) da bu türlerden biridir. Her ne kadar günümüzde popülasyon büyüklüğü 25000 çifte kadar yükselmişse de Bern Sözleşmesi'yle koruma altına alınmış bir tür olan Ada Martısı halen dengede bir popülasyona sahip değildir ve batı Akdeniz kıyılarında yer alan popülasyonlar dışında türün yayılışına ve popülasyon durumuna dair veri çok azdır. Çalışmamızın amacı, ülkemiz kıyılarında üreyen Ada martısı kolonilerini tespit edip moleküler işaretleyiciler kullanarak bu popülasyonların genetik yapısını, popülasyonlar arasındaki gen akışını ve ülkemiz kıyılarında üreyen popülasyonların batı Akdeniz'deki popülasyonlarla akrabalık durumunu ortaya çıkarmaktır. Çalışma kapsamında kullanılacak mikrosatellit bölgeler ve mitokondriyal DNA’nın D-Loop bölgesi günümüzde yaygın bir şekilde kullanılan moleküler işaretleyicilere birer örnektir. Protein kodlamayan bu bölgeler yüksek mutasyon hızına sahiptir ve doğal seçilim üzerine bir etkileri yoktur. Çalışmada Aydıncık kıyılarından itibaren Karaburun'a kadar Ada Martısı kolonilerinin üremelerine uygun karasal yırtıcılardan ve insan etkisinden uzak, çalı vejetasyonlu, düz kayalık ortamı sağlayan kıyılarımız taranarak yuvalar tespit edilecek; yuvalarda bulunan yavrulardan tüy örnekleri toplanacaktır. Bu tüylerden izole edilen DNA üzerinde yakın akraba türler için belirlenmiş mikrosatellit bölgelerin primerleri ve D-loop bölgesi primeri kullanılacaktır. Uzunluk analizi yapılan mikrosatellit bölgeler ve D-loop bölgesi dizileri popülasyonların heterozigotluk oranı, birbiriyle akrabalık durumları ve popülasyonlar arasındaki gen alışverişi hakkında bilgiler verecektir. Ayrıca, yakın geçmişte önemli birey kaybı yaşayan türün yaşadığı genetik dar boğazın da açık bir şekilde saptanması beklenmektedir. Bu çalışmalara ek olarak, İspanya'da üreyen Ada Martısı popülasyonundan alınacak kan örnekleri kullanılarak ülkemiz kıyılarında üreyen popülasyonlarla batı Akdeniz popülasyonları karşılaştırılacak ve türün filocoğrafyası hakkında önemli bilgiler elde edilecektir."
Citation Formats
B. Ç. Yapan, U. Perktaş, A. Karahan, D. Oro, and K. Özkan, “Ada martısı (larus audouinii) Doğu Akdeniz popülasyonlarının yakın dönemli değişikliklerinin genetik yöntemler kullanılarak anlaşılması,” Ankara, Türkiye, 2016, p. 379, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/75279.