Hide/Show Apps

Bilgisayar destekli öğrenme ortamlarında oluşan bilişsel aktivitelerin göz hareketlerini izleme yöntemi ile dinamik gerçek zamanlı değerlendirilmesi ve farklı insan- bilgisayar arayüzleri tasarımının bu aktiviteler üzerindeki etkileri araştırma projesi

Download
2008
Çağıltay, Kürşat
Akıllı, Göknur Kaplan
Bakar, Ayşegül
Acartürk, Cengiz
Üke, Hacer
Özçelik, Erol
Bu proje önerisi, bilişim ve iletişim teknolojileri (BĐT) tabanlı öğrenme ortamlarındaki ya da kısaca e-öğrenme’deki bilişsel etkinlikleri etkileyen faktörleri keşfetmek için bir göz hareketlerini izleme tabanlı araştırmalar gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırılacak faktörler, e-öğrenmenin yanı sıra, e-hükümet, e-iş, e-eğlence, e-sağlık ve e-vatandaş gibi bazı diğer bilgi toplumu projelerinde de doğrudan uygulama alanları bulacaktır. E-öğrenme sistemlerinin değeri genellikle etkileşimli olmalarında yatmaktadır. Bu etkileşimlilik etkin öğrenmeyi desteklemektedir. Alışılagelmiş öğrenme ortamlarına kıyasla, e-öğrenme sistemleri öğrenilecek olan içeriği sadece yazı ve grafik şeklinde belli bir düzen içinde sunmakla kalmaz, kullanıcının bu içeriği kendisinin keşfetmesine de olanak sağlar. Bu yüzden de kullanıcının bu sistem içinde nasıl dolaştığı öğrenme için elzem bir etmendir. Değişik öğrenme tiplerine yönelik sayfa tasarımlarında kullanılacak etkili öğeler bulabilmek için alışılagelmiş etkileşim değerlendirme metodolojilerinin göz-izleme metodolojisi ile birlikte kullanılması şimdiye kadar tespit edilmiş olanlardan farklı birtakım ek ipuçları sağlayabilir. Görsel olarak sunulan bir bilginin yerinin tespit edilerek algılanması ancak ilgi dahilindeki o nesnenin görüntüsünün görme yüzeyine (fovea) düşmesi durumunda mümkün olduğu için; göz hareketleri, bir kişinin bakışını o anda gözden geçirdiği görsel bütünün bir parçasından diğerine kaydırması için gereklidir. Önerilen araştırmada, bahsedilen görsel bütün, bilgisayar ekranında görüntülenenlerle temsil edilmektedir. Sonuç olarak, görsel inceleme ve gözden geçirme sırasındaki göz hareketlerinin incelenmesi, kişinin nereye baktığını ve bakışının ekranın hangi belirli kısmında ne kadar süre ile kaldığını ortaya çıkartabilir. Dolayısıyla, detaylı bir analiz, bilginin görsel olarak sunuluşundaki güçlük derecelerinin nicel göstergeleri olarak kabul edilebilecek, hem görüntüde gözün sabitlendiği hem de tekrar tekrar geri dönüldüğü noktalarla ilgili zengin veri sağlayabilecektir. Söz konusu kimsenin gözünün gerçek anlamda sabitlendiği süre, tek başına, o kimsenin bilgiyi işlemeye başladığının garantisi olamayacağı için, söz konusu kimsenin dikkat düzeyi de göz önüne alınacaktır. Bu ise, yine birtakım deney ya da araştırmalarla incelenmesi ve değerlendirilmesi gereken başka birtakım bilişsel süreçleri gerektirmektedir. Bir e-öğrenme sistemi ile karşılaşıldığında, hangi alanların gözden geçirildiği ve bu alanların öğrenmenin derecesini anlamlı şekilde ne kadar süreyle etkilediği bilindiği taktirde; en önemli bilginin öğrenme malzemesinde koyulacağı yerin saptanması mümkün olacaktır. Eğer ekranın herhangi bir kısmı gözden geçirilmiyorsa, kişinin ekranın o kısmındaki bilgiyi algılayıp işlemeye başlamasından ya da içselleştirmesinden bahsetmek mümkün değildir. Bu araştırma etkinliğinin sonunda, e-öğrenme sistemlerinin uygulamalarına yönelik yol gösterici birtakım kurallar ya da öneriler yanında, etkin ve verimli olan e-öğrenme sistem prototiplerinin yapılması olanaklı olacaktır. Bu ise, hem bilgiyi kullanıcılarına tam olarak aktarabilen hem de kullanıcıyla dost olan öğretim sistemleri yaratma fırsatı vererek bu sistemlerde tam anlamıyla bir iyileşmeye ve ilerlemeye yol açacaktır.