Hide/Show Apps

İktisat Tarihi Perspektifinden Türkiye'de Kurumsal Yönetişimin Evrimi, 1923-1980

İktisat tarihinin son otuz yılında ortaya çıkan en önemli tartışmalardan biri neden kimi ülkelerin diğerlerine göre daha hızlı ve kalıcı bir biçimde iktisadi açıdan geliştiği sorusudur. Hangi kurumların iktisadi gelişmeyi olanaklı kıldığı sorusuna cevap ararken işaret edilen önemli unsurlardan biri sermayenin birleştirilmesi ve ortaya çıkan yönetim sorunlarının çözülmesi amacı güden bir sözleşme aracı olarak düşünülebilecek işletme türlerine işaret etmiştir. Türkiye ve Osmanlı iktisat tarihçileri bu yazına son dönemde kısıtlı da olsa dahil olmaya başlamışlardır. Fakat özellikle özel sektörün faaliyetlerine ilişkin veri eksikliği, işletme türleri ve kurumsal yönetişim incelemelerinin 1990 ve daha ziyade 2000 sonrasına odaklanmasına ve geçmiş kurumsal yapıların (özellikle hukuksal ve siyasi gelişimin) etkisinin yeterince araştırılmamasına sebep olmuştur. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de ticari işletmelerin hukuksal türleri, kurumsal yönetişim (corporate governance) şekilleri ve performansları arasındaki ilişkiyi daha önce kullanılmamış tarihsel bir veri seti oluşturarak uzun dönemli ilişkileri bağlamında değerlendirmektir. Bu özgün değer hem daha önce kullanılmamış ve özel sektöre dair yeni bir veri setinin hazırlanması, hem de bu analizin karşılaştırmalı bir perspektiften uluslararası iktisat tarihi yazınına katkı sağlamasını olanaklı kılacak iki boyutlu analiz (ekonometrik analiz ve hukuksal dönüşüme dair betimsel bir inceleme) kullanımıyla mümkün olacaktır. Çalışma Türkiye iktisat tarihinin önemli makro kurumları ve ekonomi politik dönüşümlerinin (örneğin devletçilik, hukuksal reform) işletmeler üzerindeki etkisini mikro düzeyde inleme imkanı verecektır. Ayrıca kurumsal yönetişimin niteliğini dışsal olarak ele alan literatüre önemli bir tamamlayıcı olacak, Türkiye örneği üzerinden kurumların tamamlayıcılığını ve tarihsel patikanın uzun dönemli belirleyiciliğini tartışacaktır. Bu sayede Türkiye uluslararası akademik yazında önemli bir yeri olan iktisat tarihi perspektifinden kurumsal yönetişim tartışmasına dahil edilmiş olacaktır. Bunun yanında hukuksal modelini dışarıdan örnek alarak oluşturmuş fakat sömürge deneyimi geçirmemiş bir ülke olarak Türkiye örneği küreselleşme sürecinde daha da belirgin hale gelen kurumların uyumlaştırılmasının gerekleri ile ilgili öngörüler sunacaktır.