Mill’in Reşitlik Ölçütü: Eleştirel Düşünme ve Yargıya Varma Gücü

2018-12-01
Bu çalışmada, John Stuart Mill'in On Liberty adlı eseri incelenerek bireyin özgürlüğü, özel olarak düşünce ve ifade özgürlüğü için Mill'in önerdiği, insanın yetilerinin olgunlaşmış olması koşuluna odaklanılmaktadır. Eleştirel düşünebilme becerisinin gelişkinliğinin, yetilerin olgunlaşmış olmasının bir ölçütü [belki de tek ölçütü] olduğu ileri sürülmektedir. Dahası, bireyin özgürlüğünün korunabilmesi ve zarar ilkesi ihlal edilmeden özgürlüklerin kullanılabilmesi için gerekli erdemleri saptayarak, bunların eleştirel düşünmeye dayalı özgür fikir tartışmasında da gerekli olan erdemler olduğu gösterilmektedir. Yargıya varma gücünün varlığının ve bu gücün eşit ve özgür bir tartışma ortamındaki kullanımı olan eleştirel düşünmenin hem bir reşitlik ölçütü hem de reşit olmanın bir gereği olduğu, Mill'in düşüncesinin doğrudan ve dolaylı bir sonucu olarak öne sürülmektedir. Yargıya varma gücünün kişide bir beceri olarak bulunmasının yanı sıra Mill'in de belirttiği üzere bu becerinin kullanılabilmesi için özgürlük ilkesinin işleyebileceği bir ortam bulunmalıdır. Bu ortamın ayırt edici özelliğinin eşit ve özgür tartışmanın varlığı olmasından hareketle, bu çalışmada, böyle bir tartışma için gerekli toplumsal ve bireysel koşulların üzerinde durulmaktadır. Dolayısıyla, reşitlik ölçütü olarak yargıya varma gücünün, bu kudretin kullanım koşullarının, bu gücün özel bir biçimi olarak eleştirel düşünmenin ve eleştirel düşünmenin gerektirdiği ve beraberinde getirdiği erdemlerin birbirleriyle yakından ilişkili ve birbirlerinden ayrılmaz oldukları tezi işlenmektedir. Anahtar Sözcükler: eleştirel düşünme, reşit olma, yargıya varma gücü, düşünce ve ifade özgürlüğü.
Citation Formats
C. Özdağ and M. H. Demir, “Mill’in Reşitlik Ölçütü: Eleştirel Düşünme ve Yargıya Varma Gücü,” pp. 79–112, 2018, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/71200.