Menderes Masifi’nde Ar-Ar Mika Yaşları ve Tektonik Önemleri

2016-04-11
Bozkurt, Erdin
Ruffet, Gilles
Menderes Masifi bölgesel dağılımlı, kıtasal ölçekli, uzun ekseni KD-GB uzanımlı elips şekilli büyük bir metamorfik kompleks olup, Batı Anadolu’nun en önemli jeolojik birliğini oluştur-maktadır. Masif, kuzeyde İzmir-Ankara-Erzincan Kenet Kuşağı, güneyde ise Likya Napları ile tektonik olarak üzerlenirken, yaklaşık D-B uzanımlı aktif Gediz ve Büyük Menderes gra-benleri ile kuzey (Gördes), merkezi (Ödemiş-Kiraz) ve güney (Çine) olmak üzere başlıca üç as-masife bölünmüştür. Menderes Masifi (1) köken kayacı Prekambriyen yaşlı granitler olan ortognayslar (yaygın olarak bilinen adı ile çekirdek gözlü gnaysları); (2) çoğunlukla Paleo-zoyik şistleri ile Mesozoyik mermerlerinden oluşan örtü birimleri olmak üzere iki farklı kaya toplulukları ile temsil edilir.Masif, son şeklini Barroviyen tipli bölgesel Alpin (Eosen? Ana Menderes metamorfizması) metamorfizması sırasında almış, bu deformasyon sırasında me-tamorfizma üst amfibolit fasiyesinden yeşilşist fasiyesine kadar değişen koşullara ulaşmıştır. Takip eden dönemde, masif düşük açılı normal faylar (sıyrılma fayları) ve/veya genişlemeli makaslama zonlarının taban bloklarında ilkin sünümlü, sonrasında gevrek deformasyona uğ-rayarak hızla yükselmiş, ve yüzeye çıkmıştır. Sıyrılma faylarının tavan bloğundaki ‘supradeta-chment’ havzalarda ise deformasyonla yaşıt Neojen sedimanları çökelmiştir. Masifi etkileyen farklı deformasyon evrelerini tarihlendirmek, masifin yüzeylemesini (soğu-masını) yaşlandırmak ve Batı Anadolu’daki genişlemeli tektonizmanın yaşını ortaya koyabil-mek için masif genelinde mikalar üzerine ayrıntılı ve sistematik bir Ar-Ar jeokronolojik ça-lışma yürütülmüştür. Dokuz farklı alanda (Simav, Demirci-Borlu, Gördes, Alaşehir, Ödemiş, Kiraz, Aydın, Çine ve Yatağan) gerçekleştirilen çalışmadan elde edilen yeni mika yaşlarını başlıca Paleosen-Eosen, geç Erken Oligosen-geç Oligosen ve Erken Miyosen yaşları olmak üzere üç dönemde değerlendirmek mümkün. Bu yaş konakları masif genelini etkileyen ana Menderes metamorfizmasının yaşı ile soğuma tarihçelerini ortaya koyması açısında önemlidir. Yeni Ar-Ar mika yaşları masifin değişik kesimlerinin farklı zaman dilimlerinde yükseldikleri-ni, özellikle as-masiflerin soğuma tarihçelerinin farklı olduklarını, dolayısıyla farklı tektonik süreçleri temsil ettiklerini ortaya koymaktadır.
Citation Formats
E. Bozkurt and G. Ruffet, “Menderes Masifi’nde Ar-Ar Mika Yaşları ve Tektonik Önemleri,” presented at the 69. Türkiye Jeoloji Kurultayı ( 11-15 Nisan 2016 ), MTA Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara, Türkiye, 2016, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/71582.