Bir sosyal politika söylemi olarak kırılgan/dezavantajlı/riskli gruplar

2016-11-01
Rittersberger Tılıç, Helga İda
Hoşgör, Hatice Ayşe
Çarıkçı, Elif
Eşitsizlikler sosyal politikanın temel araştırma alanını oluşturmaktadır. Mevcut yazında eşitsizliklerin; 1980 öncesi sınıf analizi üzerinden incelendiği görülürken, 1990 larda yoksulluk ve nüfus grupları üzerinden analiz edildiği görülmektedir. 2000’li yıllara gelindiğinde sosyal politikada yaygın söylemin kırılgan veya dezavantajlı veya riskli gruplar olarak adlandırılan nüfus grupları üzerine olduğu söylenebilir. Bu söylemlerin Türkiye’de ilk olarak, 1996-2000 yıllarını kapsayan yedinci beş yıllık kalkınma planında ortaya çıktığı ve hala yaygın olarak kullanıldığı ifade edilmelidir. Söylem ideolojiktir ve politiktir, bu anlamda sosyal politikada kullanılan söylemler de doğrudan ideolojinin bir yansımasıdır. Bu yansıma tarihsel, kültürel, ekonomik bağlamlar tarafından kurgulanır ve bu söylemlerin kurgusu; gerçekliğin inşasında ve inşa edilen gerçeğe yönelik politikaların oluşturulmasında oldukça önemli bir konumdadır. Sosyal politika alanındaki söylemler eşitsizliklerin ortadan kaldırılması amacını ortaya koyarken aslında eşitsizliklerin yeniden üretimine de katkıda bulunuyor olabilirler. Bu çalışma, sosyal politikada kullanılan kırılgan/dezavantajlı/riskli gruplar söylemini irdelemeyi hedeflemektedir. Bu kapsamda, beş yıllık kalkınma planlarında ve Bakanlık planlamalarında devlet sosyal politikasının, hedef gruplara yönelik yaklaşımlarını ve bu yaklaşımların siyasi söylemlerini, söylem analizi yöntemi ile incelenmektedir. Çalışmada sosyal politikada kırılgan/dezavantajlı/riskli gruplar söyleminin kavramsal çerçevesi, kalkınma planlarındaki yansımaları alternatif bir okuma çözümlenmeye çalışılacaktır. Çalışmanın temel bulgusu kırılgan/dezavantajlı/riskli gruplar söyleminin hem beş yıllık kalkınma planlarında hem de bakanlıkların stratejik dökümanlarında yaygın şekilde kullanıldığı yönündedir. İlk dönemlerde kadınlar, engelliler, çocuklar ve gençler daha çok bu söylem ile ifade edilirken, son dönemlerde yaşlı ve göçmenlerin de bu söyleme dahil edildiği görülmektedir. Bu bildiri kırılgan/dezavantajlı/riskli gruplar söyleminin yoksul, yoksun ve dışlanmış kişileri, sosyal politikanın öznesi değil nesnesi olan bir konuma getirdiğini ileri sürülmektedir. Ayrıca kırılgan/dezavantajlı/riskli gruplar söyleminin, sosyal politika odağını eşitsizlik alanları ve vatandaşlık haklarından dar gruplara indirgediği ve dolayısı ile eşitsizlikleri gölgelediği de ileri sürülmektedir. Diğer bir deyişle söylem ile sosyal politika arasındaki ilişki ortaya koyulmaya çalışılmaktadır.
Citation Formats
H. İ. Rittersberger Tılıç, H. A. Hoşgör, and E. Çarıkçı, “Bir sosyal politika söylemi olarak kırılgan/dezavantajlı/riskli gruplar,” presented at the VIII. Ulusal Sosyoloji Kongresi (1 - 3 Aralık 2016), Ankara, Türkiye, 2016, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/78015.