Riskli Sürücü Davranışlarının Transteorik Model Temelinde İncelenmesi: Bir Grup Karşılaştırması Çalışması

2018-10-01
Kaçan, Bilgesu
Erkuş, Uğur Uygar
Fındık, Gizem
Öz, Bahar
Dünya Sağlık Örgütü tarafından hız sınırını aşmak, alkol kullanmış olarak araç kullanmak, emniyet kemeri kullanmamak ve dikkati dağılmış olarak araç kullanmak riskli sürücü davranışları olarak belirtilmiş davranışlardır. Bu riskli davranışların Türk toplumunda hangi aşamada olunduğunun belirlenmesi ve değiştirilmesi trafik güvenliği açısından önem taşımaktadır. Mevcut çalışmada değişim için öngördüğü aşamalar ile yarar sağlayabileceği düşünülen Transteorik Modelkullanılarak, bu riskli davranışlar için katılımcıların bulundukları basamaklarıntanımlanması ve olası farklarınincelenmesi amaçlanmıştır. Anket yöntemi ile veri toplanan çalışmaya henüz sürücü olmayan ama gelecekte sürücü olma olasılığı bulunan 120 geleceğin sürücüsü, güvenli sürüş eğitimi almış99sürücüve güvenli sürüş eğitimi almamış 140sürücükatılmıştır. Beyana dayalı sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, güvenli sürüş eğitimi almamış sürücü grubununhız sınırları dâhilindearaç kullanma, alkollüyken araç kullanma, sürüş esnasında ceptelefonu kullanma ve sürüş esnasında yemek yemek davranışlarında sürücü olmayan gruptan ve güvenli sürüş eğitimi almış gruptan anlamlı derecede daha alt basamaklarda oldukları bulunmuştur.Emniyet kemeri kullanımında ise sadece eğitim almamış sürücü grubunun sürücü olmayan gruptan anlamlı ölçüde daha alt basamaklarda oldukları görülmektedir. Güvenli sürüş eğitimi almış sürücüler ile henüz sürücü olmayan grubun farklılaştığı tek davranış ise sürüş esnasında cep telefonu kullanımı olmuş; henüz sürücü olmayangrubuneğitim almış sürücülerden daha üst basamaklarda olduğu bulunmuştur.Çalışmanın 359katılımcısı göz önünde bulundurulduğunda bu beş riskli davranış için Transteorik Model’e göre harekete geçme basamağında yoğunlaştıklarıbulgular arasındadır. Mevcutçalışma ile, güvenli trafik için gerekli olan beş davranış üzerinden çoğunlukla bulunulan basamağı tanımlayarak Transteorik Model’in basamaklarına göregeleceğe yönelikspesifik önleme ve müdahale programları geliştirebilecek çalışmalara zemin hazırlamasıhedeflenmiştir.
Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi

Suggestions

Profesyonel Sürücülükte Sürücü Davranışlarına Yönelik Nitel Bir Çalışma
Yılmaz, Şerife; Öz, Bahar; Özkan, Türker (2019-04-01)
Sürücü hatası kazaların meydana gelmesinde önemli bir paya sahiptir. Profesyonel sürücüler de trafikte uzun saatler geçirdiğinden kazalara karışma olasılığı yüksek olan bir gruptur. Fakat literatürde profesyonel sürücülerin sürücü davranışlarını tespit etmeye ve anlamaya yönelik yapılmış nitel çalışma sayısı çok azdır. Bu çalışma kapsamında profesyonel sürücülerin trafikte sergiledikleri sürücü davranışları derinlemesine incelenmiştir. Bu amaçla, farklı profesyonel sürücü g...
Self-regulatory driving practices of old and young drivers
Azık, Derya; Özkan, Türker; Department of Psychology (2015)
The aim of the current study was to investigate self-regulatory driving practices of old and young drivers by examining underlying factors and possible benefits on drivers’ aberrant behaviors. 258 active male drivers (120 older, 138 younger) participated in the study. Older drivers’ age range was determined as 60-75 and younger drivers’ age range was determined as 21-30. For testing motivator factors of self-regulatory driving practices, Health and Functional Abilities Scale (Molnar et al., 2013), Self-Rate...
The Effects of psychological inoculation on drivers’ speeding behavior
Simser, Berfin Serenat; Özkan, Türker; Department of Psychology (2019)
Speeding is a widespread problem which can cause life threatening outcomes in traffic settings. The present study was aimed at measuring whether psychological inoculation (PI) based on an integrated model of Theory of Planned Behavior (TPB) and Prototype Willingness Model (PWM) can be used to reduce speeding behaviors of drivers. 95 male drivers aging between 19 and 30 took part in the study. As part of the PI intervention, all participants were given challenging sentences as exaggerated forms of their atti...
The effect of road safety advertisements on speeding behavior over time: A simulator study
Özkan, Özgün; Özkan, Türker; Department of Psychology (2022-3)
Countermeasures to prevent death and injury in traffic are important for traffic safety. Human error is a critical component associated with road traffic accidents. Therefore, various organizations and decision-makers are trying to prevent risky behaviors via different methods. One of the most used methods of raising awareness and creating behavioral change is traffic safety campaign videos. The focus of the present study is speeding, which is one of the most dangerous violations on the road. The study aime...
Learner driver follow-up study: attitude change and driver behavior
Biçer, Duygu Özlem; Özkan, Türker; Department of Psychology (2015)
Novice drivers are overrepresented in accidents especially at the beginning of solo driving. Learning process is important in driving because pre-attitudes and behaviors could determine the later driver behaviors. Therefore, driver education and training become irrefutably critical for safe driving. The first aim of the current study is investigating the attitude change of learner drivers through driver education and training by taking attitude measurements both before the beginning of education and after t...
Citation Formats
B. Kaçan, U. U. Erkuş, G. Fındık, and B. Öz, “Riskli Sürücü Davranışlarının Transteorik Model Temelinde İncelenmesi: Bir Grup Karşılaştırması Çalışması,” Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, pp. 33–47, 2018, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: http://dergipark.gov.tr/download/article-file/561075.