Türkiye’nin diaspora oluşturma stratejisi: liberal özneler yaratmak

2018-10-10
Uluslararası İlişkiler (Uİ) yazını, hükümet-dışı aktörleri (HDA) devletten bağımsız olan ulus-aşırı aktörler olarak tanımlamaktadır. HDA’lar sıklıkla devletlerin çıkarları ile çatışan aktörler olarak görülür. Bu çalışma, bu varsayımı eleştirel bir perspektiften sorgulayarak Türkiye’nin diaspora oluşturma stratejisine odaklanmaktadır. Türk hükümetleri, Batılı ülkelerde yaşayan Türkiyeli göçmen topluluklarla uzun yıllardır ilgilenmektedir. Başlarda resmi politikalar göçün ekonomik boyutunu vurgularken 1980’li yıllardan itibaren siyasal ve güvenlik meseleleri öne çıkmıştır. Son yıllarda ise Türkiye diasporasına ekonomik ve siyasal bakışlar aktif yurttaşlık ve insan haklarını sahiplenmeyi cesaretlendirici politikalarla birlikte ilerlemektedir. Türkiye Dış Politikası (TDP) çalışmaları genel olarak devlet merkezli bir yaklaşımla yapılmaktadır. Uİ’nin küresel eğilimleri çerçevesinde TDP üzerine çalışanlar, devleti merkeze alan aktör yaklaşımlarını benimsemişlerdir. Türkiye’nin diaspora oluşturma stratejisinin incelenmesi hem HDA’lar ile ilgili yazına hem de TDP çalışmalarına farklı bir yaklaşım getirebilir. Çünkü diaspora stratejisi hem bir HDA olarak diasporanın devletten tamamen bağımsız olmadığını göstermekte hem de devlet ile devlet dışı aktörler arasında çizginin silikleşmesine bir örnek teşkil ederek devlet odaklı çalışmaları sorgulamaktadır. Diaspora oluşturulması ile ilgili ülkemizde siyasal elitler düzeyinde farklı eğilimlerden bahsetmek mümkündür. Bir taraftan özellikle 2005 yılından itibaren daha belirgin hale gelen bir diaspora oluşturma fikri ortaya atılmıştır. Ermeni diasporasının soykırım iddiasını kabul ettirmek için yaptığı etkinliklere yanıt olarak ana muhalefet partisinin o zamanki başkanı Deniz Baykal hükümete Türkiyeli göçmen toplulukların diaspora olarak örgütlenmesi için çağrıda bulunmuştur.1 Bu çağrı Ermeni diasporası için önemli bir kitlesel etkinlik tarihi olan ve Türkiye dış politikasında rahatsızlık yaratan 24 Nisan sonrası yapılmıştır ki, bu durum da siyasal elitin diaspora stratejisi ile TDP arasındaki ilişkiyi göstermektedir. Diğer yandan, o zamanki Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da benzer bir çağrı yaparak diaspora kavramının genelde Türkiye’de olumsuz olarak görüldüğünü ancak Türkiye’nin yurtdışında yaşayan vatandaşlarının da diaspora olduğun söyleyerek kavramın içeriğinin değiştirilmesi gerektiğini ifade etmiştir.2 Siyasal elitin Türkiyeli göçmen toplumu harekete geçirme çabasının yanı sıra bir eğilimden daha bahsetmek gerekir. Bu eğilim, ilgili yazında “diasporayı kucaklama” yaklaşımı olarak geçmektedir.3 Bu eğilim TBMM’de bir inceleme komisyonunun kurulması ile görünür hale gelmiştir.4 Devlet yetkilileri ve sivil toplum temsilcileri ile yapılan yoğun görüşmelerden sonra komisyon 156 sayfalık raporunu açıklamıştır. Rapor, hükümete ve devlet kurumlarına yönelik pek çok ayrıntılı öneri yapmıştır. Raporun sonuç kısmında vekillerin yaptığı önerilerde5 öne çıkan hususlardan biri de Türkiyeli göçmenlerinyaşadıkları ülkelerin vatandaşlıklarını edinmeleri ve sorunlarının çözümü için siyasal hayata katılmalarına yapılan vurgudur. Devlet yetkilileri ile yapılan pek çok görüşme sonucunda, sorunların giderilmesi için yapılan önerilerin muhatabının aslında göçmenlerin yaşadıkları ülkeler olduğu fikri öne çıkmaktadır. Bu önerilere bakıldığında raporun liberal bir yaklaşımı olduğunu söylemek de mümkündür. Göçmenlerin sorunlarından bahsedilirken bir hak dili benimsenmiştir. Göçmenlerin AB ülkelerindeki “doğal haklarının” önemine vurgu yapılmaktadır. Türkiye’nin çaba göstermesinin yanı sıra göçmenlerin de haklarına sahip çıkması gerektiği söylenerek diaspora liberal bir özne olarak kurgulanmaktadır. Ayrıca bu faaliyetlerin koordinasyonu için bir devlet kurumu gerektiği ifade edilmektedir. Bu önerilere yanıt veren kurum 5978 sayılı kanunla Nisan 2010’da kurulmuştur. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’nın (YTB) görevleri diaspora ile sınırlı değildir ancak temel odaklarından biri diasporadır. Yasanın 8. maddesine göre YTB’nin temel görevlerinden biri Türk vatandaşlarının yaşadıkları ülkedeki toplumsal hayata katılımını sağlamak ve farkındalık çalışmaları yapmaktır. YTB’ye göre diaspora yaşadığı ülkelerdeki yasal haklarından sonuna kadar faydalanmalıdır. Bu şekilde YTB’ye hak savunuculuğu ve koruma benzeri ulus-aşırı görevler verilmiştir. Bu örneklerden de anlaşılabileceği gibi Türkiye dış politikası aktörleri çeşitli yöntemlerle bir ulus-aşırı aktör olarak Türkiye diasporası yaratmaya çalışmaktadırlar. Burada yaklaşım insan hakları odaklı, hakların kullanımını cesaretlendiren bir yaklaşımdır. Bu açıdan devletin hem bir aktör yaratmaya çalıştığı hem de bu aktörün haklarına sahip çıkan liberal bir özne olarak tasavvur edildiğini söylemek mümkündür. Bu iddianın TDP içinde insan haklarının nasıl anlaşıldığı ile de ilgili çıkarımlar yapmaya imkân verdiği söylenebilir.

Suggestions

Türkiye'de Siyasi Rekabet ve Yogunlasma Indeksi
Özen, İlhan Can(2015-12-31)
Bu projenin temel amaci, Türkiye'de olusan siyasi yapiyi, cografi olarak yapitaslarina ayirmak ve bu yapiyi cografi rekabet ve yogunlasma indekslerine ayirmaktir. Ilk asamada farkli seçim senelerindeki ilçe bazindaki oylama sonuçlari toplanarak, haritalandirilacak ve Türkiye'nin seneler içinde degisen siyasi yapisi ortaya konacaktir. Arastirmanin bir sonraki asamasinda ilk asamada olusturulan haritalar kullanilarak, Türkiye'deki farkli il ve ilçelerinde parti yapisinin ne kadar rekabetçi veya yogunlasmaci...
Türkiye emek piyasasında mülteciler/ göçmenler: görünmeyen emek ve görünen politika üzerine bir değerlendirme
Rittersberger, Helga İda (Hacettepe University, 2019-12-01)
Bu makalede, küresel hareketliliğin art alanındaki yapısal nedenlereodaklanan bir bakış açısından hareketle, Türkiye’de özellikle son onyıldır bulunan mültecilerin/göçmenlerin topluma nasıl dahil edildiklerisorunsalına odaklanılmaktadır. Bu konuya ilişkin tartışmanın hukuki,siyasi ve daha pek çok boyutu bulunmakla birlikte; sosyal bilimleraçısından, insani yardım tartışmalarının ötesinde göç ve emekkavramlarını birlikte düşünen ve mültecilerin/göçmenlerin emekpiyasasına entegrasyonu üzerinden toplumsal ente...
Türkiye’de Genetik ve Genomik Test Raporlamadaki Güncel Durum
Şık, Ayhan Serkan; Aydın Son, Yeşim; Aydınoğlu, Arsev Umur; Soysal, Ergin (2018-09-11)
Dünyada ve Türkiye’deki “Elektronik Sağlık Kayıtları”nda (ESK) kullanılan güncel standartların büyük kısmı, genetik ve genomik verinin, uluslararası kabul edilebilir şekilde kaydedilip paylaşılmasına olanak sağlamamaktadır. Öncelikle klinik bilgilerin ve tanının raporlaması ve kodlamasına odaklanmış olan Elektronik Sağlık Kayıtları, genetik testler için uluslararası standartlarda kodlama yapısı barındırmamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ve geri ödeme sistemine bağlı tüm sağlık kuruluşlarında k...
Accountability Of Humanitarian Ngos İn Turkey: An Online Transparency Analysis
Bahçecik, Şerif Onur (2021-05-01)
Son yıllarda dünyada ve Türkiye’de sivil toplum örgütleri önemli bir hesap verilebilirlik sorunu ile karşı karşıyadır. Bir yandan aktarılan fonlar karşılığında istenen ölçülebilir çıktılar, diğer yandan pek çok büyük örgütün karıştığı skandallar, sivil toplum alanında oyunun kurallarını değiştirmektedir. Türkiye’de de sivil toplum örgütleri benzer sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Yurt dışına yardım yapan sivil toplum örgütlerinin hesap verilebilirliği ise bağışçılarla faydalanıcılar arasındaki mesafeni...
An Empirical Investigation Of Payment Performance For Consumer Loans In Turkey
Özdemir, Özlem (Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara, Turkey), 2008-12)
This paper explores the relationship between consumer credit clients’ payment performance and some demographic and financial variables. Data to examine this relationship is obtained from the customer records of a private bank in Turkey. A logistic binary regression is used to evaluate the data. Financial variables rather than the demographic characteristics of clients have significant influence on customers’ pay back performance. Thus, the longer the maturity time and the higher the interest rate, the highe...
Citation Formats
Ş. O. Bahçecik, “Türkiye’nin diaspora oluşturma stratejisi: liberal özneler yaratmak,” Ankara, Türkiye, 2018, p. 269, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: http://www.mulkiyeircongress.org/kongre_kitabi.pdf.