Sürücü davranışları, becerileri ve kaza değerlendirmesinde atıf yanlılıkları ve stilleri

2015-12-08
Fındık, Gizem
Özbay, İrem
Öz, Bahar
Lajunen, Timo
Özkan, Türker
Kişinin kendini değerlendirme ile ilgili yanlılıkları günlük hayatta davranışları birçok açıdan etkileme potansiyeline sahiptir. Bu yanlılıklara örnek olabilecek ve bu çalışmada incelenen iki yanlılık; kendini yükseltme yanlılığı ve yapan-gözleyen etkisidir. Bu çalışma bu iki yanlılığı Türkiye’de bir sürücü örnekleminde incelemeyi, bu yanlılıkların sürücülükte insan faktörleri, yani sürücü davranışları ve becerileri ile ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Bunun yanında sürücü davranışı, becerisi ve kazaya dâhil olma ile ilgili olan atfetme profillerinin belirlenmesi de hedeflenmektedir. Bu amaçla, Sürücü Davranışları Ölçeği, Sürücü Becerileri Ölçeği ve Nedensel Boyutlar Ölçeği-2 kullanılarak toplam 151 sürücüden internet yoluyla ve sosyal medya üzerinden veri toplanmıştır. Eşleştirilmiş örneklem t-testi sonuçlarına göre, sürücü davranışları ve becerilerinde kendini yükseltme yanlılığı bulunmuş, yapan-gözleyen etkisi için de kısmi destek elde edilmiştir. Regresyon analizleri sonuçlarına göre atfetme stilinin trafik kazasına dâhil olma ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu çalışma iki atıf yanlılığını trafik ortamlarında farksal bir bakış açısını vurgulayarak sürücü davranış ve becerileri ile ilişkilendirmiştir. Bunun yanında sürücülerin kazaya dâhil olma ile ilgili atıflarına da değinmiş ve bu noktalarda ilgili yazına katkıda bulunmuştur. Bulgular, sürücülükte insan faktörleri ve kazaya dâhil olma gibi olumsuz araç kullanma sonuçlarının anlaşılmasına destek sağlayabilir ve sonraki adımlarda bu faktörlere ve sonuçlara müdahale edilmesi yönünde planlamalara katkıda bulunabilir.
Citation Formats
G. Fındık, İ. Özbay, B. Öz, T. Lajunen, and T. Özkan, “Sürücü davranışları, becerileri ve kaza değerlendirmesinde atıf yanlılıkları ve stilleri,” Ankara, Turkey, 2015, p. 136, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/87248.