Hide/Show Apps

Kızılçam (Pinus brutia Ten.) Akdeniz Bölgesi alçak rakım ıslah programı kapsamındaki odun hammedesi üretimini artırmak için kızılçam odun kalitesinde (yoğunluk, lif karakterleri, ilkbahar ve yaz odun oranı) kalıtsallık ve genetik kazanç belirlenmesi

Download
2008
Kaya, Zeki
Yıldırım, Kubilay
Öztürk, Hikmet
Şıklar, Sadi
Alan, Murat
İlter, Emel
Uzun vadede Kızılçamda odun hammaddesi üretimini artırmak amacıyla, Ceyhan Orman Fidanlığında altı adet klonal tohum bahçesinden toplanan tohumlarla kurulan 168 üvey kardeş aileli Kızılçam (Pinus brutia) döl denemesi kullanılarak, bu türdeki odun özgül ağılığı, lif boyu ve büyüme karakterlerinin genetik kontrolü çalışılmıştır. Gerekli odun örnekleri denemenin yedinci yaştaki aralama esnasında kesilen ağaçlardan elde edilmiştir. Bu çalışmadaki ulaşılmak istenen ana amaçlar; (1) odun özgül ağırlığı ve büyüme karakterleri açısından test edilen aileler arasındaki farklılıklar ile bu farklılığa ait bileşenlerin araştırılması, (2) özgül ağırlığın kalıtımsal özelliği ile büyüme karakteri ve lif uzunluğu ile arasındaki genetik korelasyoların belirlenmesi, (3) fenotipik, ayıklanmış ve genotipik tohum bahçelerinin kurulmasıyla elde edilecek genetik kazancın hesaplanması için özgül ağırlık ve gövde hami açısından 168 aileye ait ıslah değerlerinin ortaya konması olarak belirlenmiştir. Odun özgül ağırlığı açısından 168 aile birbirinden oldukça farklı değerler göstermiştir (0.35 ile 0.44 arasında). Elde edilen bu farklılık tahmin edilen aile (0.55+0,03) ve bireysel (0.42+ 0,07) kalıtım derecelerinin yüksek değerlere ulaşmasını sağlamıştır. Benzer sonuçlar büyüme karakterlerinde ve lif uzunluğunda da gözlenmiştir. Ancak ilkbahar odunun yaz odununa oranında aileler arasında bir fark ortaya çıkmamıştır. Özgül ağırlık ile büyüme karakterleri arasındaki genetik ve fenotipik korelasyonlar istatistiki olarak anlamsızken, lif karakteri özgül ağırlık ile azda olsa negatif, büyüme karakterleriyle ise pozitif bir ilişki göstermiştir. Yedinci yaştaki tek bir karaktere göre yapılan seleksiyonda kontrol materyaline göre fenotipik tohum bahçelerinden elde edilen genetik kazanç, gövde hacmi için % 8.4 olarak hesaplanırken, bu değer özgül ağırlık açısından oldukça düşük olup (%0.37) istatistiki olarak anlamsızdır. Her bir tohum bahçesinde 20 klon bırakılacak şekilde bir genetik ayıklama yapılması sonucunda tohum bahçelerinden elde edilecek genetik kazanç ise gövde hacmi için % 16.1 ve özgül ağırlık içinde %1.7 olarak tahmin edilmiştir. Islah değerlerine göre bir ve ikinci seri denemelerde en yüksek ıslah değerine sahip 30 klonla kurulacak genotipik tohum bahçelerinden elde edilecek 9 genetik kazanç, gövde hacminde % 35, özgül ağırlıkta %5.2 ve lif boyu içinse %12 olarak bulunmuştur. Özgül ağırlık ile büyüme karakterleri arasında genetik ve fenotipik bir ilişkini olmaması her iki karakter açısından da bir seleksiyon yapılabilmesine olanak sağlamıştır. Her iki karakter açısından en yüksek 10 ailenin seçilmesiyle elde edilen genetik kazanç gövde hacmi için % 27.7 iken özgül ağırlık için % 5.6 olarak hesaplanmıştır.