Hide/Show Apps

Buğdayda Sorun Olan Septorya Yaprak Lekesi (Zymoseptoria tritici) Patojeni'nde Fungal Efektör Adayı Bazı SSP (Small Secreted Protein) Genlerinin Fonksiyonel Analizi

2017
Ölmez, Fatih
Rudd, Jason
Akkaya, Mahinur
Tunalı, Berna
Septorya yaprak leke hastalığı etmeni Zymoseptoria tritici ülkemizde buğdayın en önemliyaprak hastalıklarından birisidir. Askomiset, hemibiotrof bir fungus olan fungusun tam genom sekans analizleri tamamlanmış ve erişime açılmıştır. Fungusun genomundaki genlerin fonksiyonlarının ve bitkiyi hastalandırma sürecinde görev alan efektör genlerinin belirlenmesi fungusa karşı mücadele stratejilerinin geliştirilmesinde büyük önem arz etmektedir.Bu proje buğday yaprak lekesi etmeni Z. tritici genomunda yer alan bazı küçük, hücre arasına salınan proteinleri kodlayan, fungal efektör adayı genlerin (Small Secreted Protein- SSP) gen silme tekniği ile fungusun genomundan silinip, fungusun biyolojik ve patolojik özelliklerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Hedef SSP genlerine ait nükleotid dizileri kullanılarak oluşturulan gen silme kasetleri ve Agrobacterium temelli transformasyon tekniği kullanılarak patojenin genomundan hedeflenen genlerin tamamı silinebilmiştir.Silinen SSP genlerinden biri (Zt-3) fungusun temel biyolojik özelliklerinden biri olan mayaformunda gelişim özelliğini önemli oranda etkilemiştir. Zt-3 geni silinmiş izolat sadece makro piknidiospor üretebilmiştir. Çalışılan genlerin fungusun hastalandırma yeteneği üzerinde etkili olup olmadığı, geni silinmiş izolatlar ile yapılan patojenisite testleri ile araştırılmıştır. Herhangi bir etki bulunamamıştır. Çalışma sonunda Z. tritici gen fonksiyonu çalışmalarında gen silme tekniği ülkemizde ilk defa kullanılmış ve optimize edilmiştir. Yapılan çalışma bu tekniğin fungal genlerin fonksiyonlarının belirlenmesinde başarılı ve etkin bir şekilde kullanılabileceğini ortaya koymuştur.