Çok Amaçlı Tamsayı Problemlerinde Baskın Çözümler Üzerine: Analizler, Yaklaşımlar ve Uygulamalar

Download
2018
Lokman, Banu
Köksalan, Murat Mustafa
Günümüzde karmaşık sistemlerde, karar vericiler çoğu zaman birbiri ile çelişen çok amaçlıoptimizasyon problemleri ile karşı karşıyadır. Bu problemlerde, genellikle tek bir anlamlıçözüm yoktur. Baskın çözümleri, yani en az bir amaç fonksiyonundan ödün vermedenherhangi bir amaç fonksiyonunda iyileştirme yapılması mümkün olmayan çözümleri bulmakönemlidir. Ancak, baskın çözüm sayısının problem büyüklüğü arttıkça üssel büyümesinedeniyle; gerçek hayat problemlerinde tüm baskın çözümleri bulmak zor olduğu gibi kararverici açısından da her zaman pratik bir yaklaşım değildir. Bu projede, Çok Amaçlı TamsayıProblemleri (ÇATP) için farklı yaklaşımlar geliştirilmiş ve web tabanlı bir karar destek sistemitasarlanmıştır. Bu kapsamda, ilk olarak tüm baskın çözümleri etkin bir şekilde bulan biralgoritma tasarlanmıştır. Daha sonra, yoğunluk analizinde kullanılacak bir ölçü tanımlanmışve bu yoğunluk ölçüsü kullanılarak ÇATP'ler için ortak dağılım özellikleri elde edilmiştir. Buözelliklerden faydanılarak, verilen herhangi bir ÇATP için baskın çözümlerin amaçfonksiyonları uzayında olası yerlerini ve dağılımını tahmin eden bir yöntem geliştirilmiştir. Bubulgular kullanılarak, baskın nokta kümesini iyi temsil eden çözümler üreten algoritmalargeliştirilmiştir. Mevcut algoritmalardan farklı olarak, bu algoritmalar hem baskın noktakümesinin dağılım özelliklerini hem de karar vericinin tercihlerini yansıtacak altkümelerüretecek şekilde tasarlanmıştır. Farklı ÇATP'ler üzerinde deneyler yapılarak; temsili baskınnokta kümesi üretmek için geliştirilen algoritmaların performansı değerlendirilmiş vesonuçlarla algoritmaların iyi çalıştığı gösterilmiştir. Proje kapsamında, internet tabanlı ve tümaraştırmacıların erişimine açık araçlar geliştirilmiştir. Bu kapsamda geliştirilen yazılım, kararvericinin belirttiği kalite ölçüleri doğrultusunda çözüm kümeleri üretebilmektedir. Ayrıca kararvericiye çözümlerin sunulmasında kullanılabilecek görselleştirme araçları web-tabanlıuygulama ile beraber tasarlanmış ve farklı ÇATP problemleri için oluşturulan test örneklerininyayımlanacağı dijital bir test kütüphanesi de oluşturulmuştur.
Citation Formats
B. Lokman and M. M. Köksalan, “Çok Amaçlı Tamsayı Problemlerinde Baskın Çözümler Üzerine: Analizler, Yaklaşımlar ve Uygulamalar,” 2018. Accessed: 00, 2020. [Online]. Available: https://app.trdizin.gov.tr/publication/project/detail/TVRrNU5ESXk.