Hide/Show Apps

Çift Fazlı Çeliklerin Yüksek Sıcaklık ve Endüstriyel Deformasyon Hızlarında Şekillendirilebilirliği

Çift fazlı çelikler (DP), yüksek sertlik ve dayanım (martensit fazı) ve sekillendirilebilirlige (ferritfazı) bir arada sahip olmaları nedeniyle önem kazanmıslardır. Bununla birlikte, endüstriyelsekillendirme yöntemlerinde sekillendirme hızı arttıkça ortamın adiyabatik hale gelmesi,sekillendirilen parçanın sıcaklıgında belirgin bir artısa neden olmaktadır. Bu sıcaklık artısı iseiçyapısal degisiklikler ve plastik akısın dengesizlesmesi yoluyla sekillendirilebilirlik sınırdegerlerinde azalmaya sebep olabilmektedir. DP çeliklerinin bu kosullar altında mekaniközellikleri ise henüz belirlenmemistir. Proje kapsamında, endüstriyel sekillendirme kosulları(10-3 -10 s-1 gerinim hızları ve 25-400 ºC sıcaklıkları) baz alınarak deney matrisiolusturulmus ve iki farklı kompozisyona sahip (DP590 ve DP800) çeliklere çekme testiuygulanmıstır. Bu deney sonuçlarından elde edilen veriler, belirli sıcaklık ve gerinim hızlarındaortaya çıkan dinamik gerinim yaslanması (DGY) adlı mekanizmanın, özellikle yüksek sıcaklık(200?300 ºC) ve yüksek gerinim hızlarında (1-10 s-1) sekillendirilebilirligi oldukçadüsürdügünü ortaya çıkarmıstır. Bu etki özellikle ferrit fazının daha fazla oldugu çelikte(DP590) daha bariz gözlenmistir. Çekme testlerine ek olarak, DGY davranısı dijital görüntüiliskilendirme yöntemi ile elde edilen gerinim haritalarında da oldukça düzensiz bir akısgörüntüsü halinde saptanmıstır. DGY?nin DP çeliklerinde hasar olusumunu olumsuz yöndeetkiledigi ise içyapı karakterizasyon çalısmaları sonucunda ortaya çıkmıstır.Bu projenin ana konusuna ek olarak, model DP çelik üretimi ve DC04 derin çekme çeliklerinetestler de tamamlanmıstır. Standart DP çeliklerinde homojen olmayan, bantlı bir yapı tespitedilmis, model çeliklerde ise homojen ve iri taneli bir içyapı üretilmistir. DC04 çeliklerinin isemekanik özelliklerine hem içyapı, hem de global ölçekte belirlemek mümkün olmustur. Buçeliklerde görülen içyapı ölçeginde düzensiz gerinim dagılımının sebepleri açıklanmıs vebunların giderilmesi için üretim yöntemlerinde degisiklikler önerilmistir.