Hide/Show Apps

Yükleme doğrultusu ve uzun süreli yaşlandırmanın 2090 alüminyum - lityum alaşımında yorulma çatlağı büyümesine etkisi

Download
1996
Doruk, Mustafa
Anık, Mustafa
1000 saate ulaşan, 150, 165 ve 180°C sıcaklıklardaki uzun süreli ısınmaların, 2090 Alüminyum-Lityum alaşımlannda yorulma çatlakları büyümesini ne ölçüde etkiledikleri incelendi, ve elde edilen sonuçlar tuzlu su çözeltisi içinde bulunanlarla karşılaştırıldı. Doğru akım-potansiyel farkı tekniğinin uygulandığı araştırmada çatlak hızı ölçümleri 1.6 mm kalınlığında levhadan alınan 40x200 mm büyüklüğündeki örneklerle yapıldı. Bu çalışmanın amaçlarından biri de, çatlak büyüme tavımın yükleme doğrultusundan ne derecede etkilendiğini saptamaktı. Bu nedenle, örnekler haddeleme yönünde (L-T), haddeleme yönüne dik (T-L) ve haddeleme yönüne 45° açılı (L+45°) doğrultularda kesilerek hazırlandı. Yaşlandırma öncesi uygulanan işlem 550°C'da bir saat tavlama ve ardından %6 oranında soğuk çekmeden ibaretti. Laboratuvar atmosferine açık olarak yapılan deneylerin sonuçları, çatlak büyüme hızının bu çalışmada incelenen yükleme doğrultularına fazla duyarlı olmadığını gösterir nitelikteydi. Buna karşılık, yaşlandırmanın çatlak büyüme kinetiğini büyük ölçüde etkilediği ve 1000 saatlik bir ısıl etki sonucunda çatlak hızlarının sekiz katına ulaşan artışlara uğradığı saptandı. Tuzlu su çökeltisi içinde ölçülen çatlak büyüme hızlarının, laboratuvar ortamında gözlemlenenlere oranla düşük AK -değerlerinde daha yüksek, buna karşılık, yüksek AK-değerlerinde ise daha küçük oldukları görüldü. Korozif ortamın etkisi ile azalan çatlak yüzey pürüzlülüğü ve buna bağlı olarak artan çatlak kapanması küçük AK-değerlerindeki hız artışının kaynağı olarak yorumlandı. Yüksek AK değerlerindeki çatlak hızı azalışı ise, çatlak ucu elektrokimyasına dayalı olarak açıklanmaya çalışıldı. Bu bağlamda, yüksek katodik etkenliğe sahip metallerarası bileşiklerin oynayabileceği rol üzerinde duruldu. Sınır yorulma dayananın aynı değişkenlere bağlı olarak incelendiği laboratuvar atmosferine açık deneylerde uzun süreli ısınmaların bu dayanç özelliğini fazla etkilemediği, ve yüksek AK-değerlerine doğru giderek ayrışan da/dN-AK eğrilerinin sınır dayanç yakınma inildiğinde biribirlerine yaklaşma eğilimi içine girdikleri gözlemlendi.