Factory Districts In Bursa During The 1860's

Download
1975
Erder, Leila
1861-62 yıllarında Erkân-ı Harbiyeden bir ekibin kadastrocu Suphi Bey yönetimi altında Bursa Kentine ait 1/1600 ölçekte hazırladıkları bir harita İstanbul'da basılmıştır. Haritanın 19.yüzyılın ortalarında Bursa kentinin iç mekânsal yapısına ilişkin zengin bilgiyi kapsadığını düşünerek, bu haritayı başka araştırmacılara tanıtmak yararlı görülmüştür. Bu çalışmaya 1855'de kent merkebinin büyük bir kısmını yıkan zelzeleden sonra başlanmış ve o anda yıkılmış veya ayakta duran bütün binalar, büyük bir titizlikle tek tek sokak numaralarına kadar kaydedilmiştir. Ticari ve dini binaların hakim olduğu kent merkezinde her han ve külliyenin ve bunların çeşitli resimlerinin adı harita üzerinde belirlenmiştir. Ayrıca bedestenin büyütülmüş bir plânı yapılmış, bunun üzerinde dükkanların nitelikleri ve sokak isimleri de işaret edilmiştir. Araştırmamız kentin bilhassa bu döneminde en dikkat çeken özelliği olan yaygın fabrika bölgelerini inceliyor. Kadastrocular geleneksel yapılarına gösterdikleri titizlikle fabrikaları da işlediklerinden fabrikaların mekânsal dağılımı hakkında oldukça ayrıntılı bilgi bulmak mümkün olmuştur. Bu fabrikaların üretimi hakkında bilgi ise İstanbul Başvekâlet Arşivi ve Londra'daki Kamu Kayıtları Dairesinden temin edilmiştir. Son on yılda büyük bir hızla sanayiileşen Bursa'nm makineleşmeye dönük başlangıcı naritanm üzerinde bir asır önce ayrıntılı olarak gösterilmesi karşılaştırma nedeninden ötürü önem kazanıyor. 1860 yıllarında Bursa'nm iki kesimine açıkça hakim olan bu fabrika bölgeleri, kentin mekân yapısını sanayiinin henüz kurulamadığı 1830'lardan öncesine göre kesinlikle farklılaştırır. Haritada gösterilen fabrikaların yer seçimi ile gelişmelerini açıklamak amacıyla Bursa'da bu fabrikalardan hâlâ mevcut olanlar incelenmiştir. İlgiyi çeken ilk sonuçlara göre 1860'larda bu fabrikaların aşağı yukarı hepsinin ipek filâtür (mancmıkhane) oldukları, toplam olarak 8000 civarında kişiye iş imkânı sağladıkları ve işçilerin %90'dan fazlasının kadın oldukları anlaşılmıştır. Bu erken makineleşme ilginç bir oluşma gösterir. Fabrikalar ham ipeği tamamen Avrupa'ya ihraç etmek amacıyla gelişmiş, yerli kumaş ihtiyaçlarının ise, ya ithal veya geleneksel' metodlarla yapılarak temin edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Fabrikaların yer seçiminde bol akar su ile işçilerin bol bulunduğu konut yerlerinin yakın olmasının önemli bir rol oynadığı izlenmektedir. En geniş fabrika alanı Cilimboz deresinin etrafında, ikinci büyük fabrika alanı ise GÖkdere'nin kıyılarında görülmektedir. Ayrıca bir kaç büyük fabrika kentin kuzeyindeki alt konut alanlarına ve tarımsal arazisine yakın bulunup sularını aynı derelerden temin ediyorlardı. Kentin artan arazi fiyatlarının bu yerin seçiminde rol oynadığı sanılıyor. Bu devirde Bursa'da yapılan geniş Fransız yatırımlarına rağmen, yabancıların İzmir ve İstanbul'da olduğu gibi belli başlı koloniler şeklinde yerleşmemiş olduğu da izleniyor. Başkentin yakın oluşunun etkisi ile Bursa'nm ipek satışına has olan özellikleri bu tür yerleşmelere olanak sağlamadığı kanısı uyandırıyor.

Suggestions

Clock Towers From The Ottoman Period In The Territory Of Today’s Montenegro
Alihodzic, Rifat (Middle East Technical University, Faculty of Architecture, 2019-12-21)
The study provides a research about all the clock towers built in today's Montenegro territory during the Ottoman period (1496-1912), with the aim of making a holistic image of their importance. Although previous research on the topic are available, a complex and a thorough examination of this topic has not been undertaken so far. The clock towers in this territory appeared rather early compared to the more developed areas of the Ottoman Empire. Besides the local architectonic features, they reflect a stron...
Spatial Choices of Middle Classes
Korkmaz Tirkeş, Güliz (Middle East Technical University, Faculty of Architecture, 2010)
Bu yazıda Ankara Çayyolu ve Keçiören’de yerleşik olan iki orta sınıf grubunun mekansal seçimlerinin kıyaslanmasını konu alan bir çalışma temel alınmıştır (Korkmaz Tirkeş, 2007). Söz konusu mekansal seçimler, yerleşilen konut ve mahalle başta olmak üzere, kent mekanında çeşitli yerlerin ve etkinliklerin tüketimini ve kent mekanına yönelik değerlendirmelerini kapsamaktadır. Mekansal seçimlerde ekonomik sermaye farklılığının bilinen etkisi dışında diğer faktörlerin etkisinin araştırılması amacıyla benzer ekono...
Product Design For Sustainability: Development Of A New Graduate Course In Industrial Design
Doğan, Çağla (Middle East Technical University, Faculty of Architecture, 2012-01-01)
“Sürdürülebilirlik için Ürün Tasarımı” dersi, Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü 2011 yılı bahar döneminde, lisansüstü düzeyindeki öğrenciler için geliştirilip açılmıştır. Dersin temel amacı, ürün tasarımı ve geliştirme sürecinde, öğrencilere sürdürülebilirlik kavramının ekolojik, etik ve ekonomik boyutlarını birlikte ele alan bir yaklaşım kazandırmaktır. Bu lisansüstü ders, tasarım ve sistem odaklı güncel ve çeşitli sürdürülebilirlik yaklaşımlarının incelenmesini içerir. Ders kapsamında öğrenciler sürdürüle...
Osmanlı devleti ve Avrupa devletlerinde tağşişler ve nedenleri (1326-1844)
Karaman, Kıvanç; Pamuk, Şevket (Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara, Turkey), 2016-4)
Bu çalışma, Osmanlı tarihindeki tağşişlerin, yani parasal hesap biriminin gümüş içeriğindeki düşüşlerin, sebeplerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmamızın önemli bir katkısı, Avrupa devletleri için yeni oluşturduğumuz geniş kapsamlı bir tağşiş veri setini kullanarak Osmanlı tağşişlerini karşılaştırmalı perspektife yerleştirmesidir. Elimizdeki veriler, hem Osmanlı hem de diğer Avrupa devletlerinin tağşişlere gelir elde etmek için başvurduğu savını destekler. Avrupa devletlerinin çoğu, artan vergi geli...
Characterization of the production processes and developing of fundamental knowledge on semiconductor nanocrystal based materials
Seyhan, Ayşe; Aydınlı, Atilla; Mogaddam, P. A. Nader; Bostancı, Umut; Kulakcı, Mustafa(2010)
Italya ve Türkiye Dışişleri Bakanlığı arasında yapılan anlaşma çerçevesinde oluşturulan proje programı ile desteklenen bu projede aşağıda belirtilen konular araştırılımış ve sonuçlar elde edilmiştir. Projede eş-saçtırma yöntemi Si, Ge ve SiGe nanokristallerin SiO2 matris içinde üretilmiştir. Üretilen nanokristaller çeşitli tanı ve analiz teknikleri (Fotolüminesans,TRPL, Raman, FTIR, XPS, I-V ölçümleri) ile incelenmiş ve üretim süreçlerine geri besleme sağlanmıştır. Böylece ...
Citation Formats
L. Erder, “Factory Districts In Bursa During The 1860’s,” ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 1, no. 1, pp. 85–99, 1975, Accessed: 00, 2020. [Online]. Available: http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/1975/cilt01/sayi_1/85-99.pdf.