Hide/Show Apps

Türkiye'de Bölgeler Arası Sektörel İstihdam Farklarının Mekânsal Analizi

2015-12-31
Öcal, Nadir
Akçagün, Pelin
Bu projenin amacı Türkiye’de sektörel istihdam oranlarının bölgesel yakınsamasını analiz etmektir. Bu çerçevede, sektörel bölgesel istihdamın mekânsal analizi yapılacak ve üç ana sektörün (imalat, tarım ve hizmet) istihdam oranları arasındaki beta yakınsaması incelenecektir. Sektörel istihdamın yakınsamaya konu edilmesinin temelinde emek ve sermaye hareketliliği iktisadi varsayımı yatmaktadır. Buna göre, faktör hareketliliğinin yüksek olması durumunda sermaye ve emeğin mekânsal bir denge kurulana kadar hareket etmesi beklenir; böylece ücret ve karların aynı düzeye yakınsayacağı öngörülür. Zira bir sektörde getiri yüksekse ücretler de görece yüksek olacak ve düşük ücretli sektörlerden yüksek ücretli sektörlere geçiş yaşanacaktır. Bunun sağlanmadığı, ücret dengesizliğinin olduğu durum ise bölgeler arasında emek üretkenliği farkı olduğu anlamına gelmektedir. Bu nedenle, sektörel istihdamın yakınsama analizi Türkiye ekonomisi için önemli ve güncel bir konuya ışık tutacaktır.Literatürde bölgeler arası istihdam dinamiklerini analiz etmeye yönelik çalışmalar genelde istihdam büyüme modellerine dayandırılmış, ancak konunun mekânsal boyutu çoğunlukla ihmal edilmiştir. Diğer yandan, istihdamın bölgesel analizinde mekânsal etkilerin olacağı düşünülebilir. Bunun için birkaç sebep sıralamak mümkündür. İlk olarak, bölgelerin aynı pazara erişebilmelerinden dolayı iktisadi faaliyetlerinin birbirine bağımlı olması beklenmektedir. Bölgelerin benzer sanayi yapısına ve üretim teknolojilerine sahip olabilecekleri de unutulmamalıdır. Bu durum nihayetinde bir bölge ya da ildeki istihdam düzeyinin diğerinde süregiden istihdam düzeyine bağlı olmasına neden olabilecektir. Diğer bir sebep ise bir bölgeyi etkileyecek olası bir şokun benzer malı üreten diğer bölgeleri de ortak bir pazara üretim yapmaları nedeni ile etkilemesi ihtimalidir. Sonuç olarak bölgeler arası istihdam dinamiklerini analiz ederken mekânsal korelasyon olasılığını göz ardı etmek analiz sonuçlarının güvenilirliği açısından şüphe uyandırabilir.Bu projede, ekonometrik yöntem olarak mekânsal görünürde ilişkisiz regresyon (SUR) modelinin kullanılması planlanmaktadır. SUR modeli, tahmin edilen denklemlerin hata terimleri arasında korelasyon olmasından kaynaklanan bir heterojenliğin olduğu durumlarda kullanılmaktadır. Mekânsal SUR modelinde, farklı denklemlerin hata terimleri arasındaki eşzamanlı korelasyonun yanı sıra mekânsal ağırlık matrisi tarafından tanıtılan denklem-içi uzamsal bir korelasyon da bulunmaktadır. Dolayısıyla, bu model ile zaman etkisi, mekân etkisi ve olası heterojenliği aynı anda inceleyebildiğimiz bir çerçeve sunmak mümkündür. Bu sebeplerden ve literatürde bu kapsamda ilk kez uygulanacak olmasından dolayı sektörel bir mekânsal SUR modeli bölgesel istihdam dinamiklerini açıklamada önemli bir katkı olacaktır. Projede, üç sektör için sektörler-arası istihdam etkileşimlerini dikkate alan üç denklemli bir mekânsal SUR sistemi oluşturulacaktır. İktisadi yazında oldukça yeni ve uygulaması çok sınırlı olan bu alanda teorik yapı halen gelişmektedir. Dolayısıyla proje sonuçları tamamlandıktan sonra uzun vadede de güncelliğini koruyacaktır.