Atmosferik basınç hareketlerine bağlı oluşan uzun Periyotlu dalgaların davranışları ve kıyılarda yükselmeler

2016-05-28
Metin, Ayse Duha
Pelinovsky, Efim
Yalçıner, Ahmet Cevdet
Tarakcioglu, Gulizar Ozyurt
Zaytsev, Andrey
Kıyılarda zaman zaman gözlenen deniz çekilmeleri ya da olağan dışı dalgaların oluşma nedeni atmosferik basıncın alansal ve zamansal değişimleri ile ilgilidir. Deniz alanının bir kısmında düşük atmosferik basıncın su seviyesinde yükselmeye neden olması, birbaşka alanda ise yüksek atmosferik basıncın su seviyesinde alçalmaya neden olması, bütün su yüzeyinde alansal deformasyona sebep olur. Bu deformasyon dalga olarak hareket eder, bazen kıyılarda büyür ve rüzgarsız ortamlarda daha belirgin olarak gözlenebilir. Su yüzeyindeki deformasyon, atmosferik basıncın normal basınçtan farkı (훥P) ile basınçla değişen su düzeyinin durgun su düzeyinden farkı (훥η) asasındaki 훥η=0.99훥P ilişkisi ile hesaplanabilir. Bu bağıntı ile atmosferik basınçta 1 hPa alçalmanın, ortalama su seviyesinde 1 cm yükselmeye neden olduğu ifade edilir. Atmosferik basıncın mekansal ve zamansal değişiminden dolayı, küçük genlikli uzun peryotlu dalgalar tüm deniz alanı boyunca ilerlerler. Bu tip dalgalar uzun mesafelerde ilerlerken, kapalı basenlerde, kıyıya yakın yerlerdeki ya da açık denizlerdeki morfolojide rezonans etkisiyle büyüyebilirler. Bu sebeple, kıyı alanlarında beklenmeyen davranışlar gösterebilirler. Atmosferik basınç farklılığından dolayı oluşan uzun periyotlu dalgaların, kıyıya doğru ilerlerken büyümesinin araştırılması bu çalışmanın başlıca odaklarından biridir. Diğer yandan atmosferik basıncın zamansal değişimi başka deyişle basıncın hareketi ile denizde oluşturduğu dalganın hareketi arasındaki ilişki de bu çalışmada incelenmiştir.Farklı düzgün şekilli batimetrilerde, farklı derinlikteki test çalışmaları yürütülerek, doğrusal olmayan sığ su denklemleriyle sayısal çözümleme yapılmıştır. Bu test çalışmalarında mekansal ve zamansal basınç dağılımları ile tetiklenen dalgaların, dikdörtgen kesitli düz tabanlı, üçgen kesitli ve parabolik kesitli basenlerdeki ilerleyişleri incelenmiştir. İlk olarak düz tabanlı dikdörtgen kesitli basende farklı basınç hızları (dalgadan yavaş basınç hızı, dalgaya eşit basınç hızı ve dalgadan hızlı basınç hızı) kullanılarak benzetimler yapılmış, dalga özellikleri hesaplanarak kuramsal çözümlerle karşılaştırılmıştır.Düzgün şekilli basenlerde yapılan diğer benzetimlerde ise basıncın karadan denize ya da denizden karaya doğru hareketleri de ayrı ayrı incelenmiştir. Her benzetimde belirlenen sayısal ölçüm noktalarında, su yüzeyindeki dalgalanmaların zaman geçmişleri hesaplanmıştır. Böylece farklı deniz tabanı topoğrafyalarının, uzun periyotlu dalgaların büyümesi üzerindeki etkileri de araştırılmıştır.Ülkemizde zaman zaman bazı kıyı bölgelerinde bölgelerde gözlenen su düzeyi değişiklikleri ya da denizin çekilmesi gibi olayların nedenlerinin araştırılması için kullanılabilecek olan bu yaklaşım ilk olarak, 27 Haziran 2014 tarihinde Odessa’da oluşan olağan dışı dalgaların atmosferik basınç değişimleri kullanılarak modellenmesi ve nedenlerinin yorumlanması için kullanılmıştır ve sonuçlar tartışılarak sunulmuştur.
Deniz Bilimleri Konferansı, (31 Mayıs-3 Haziran 2016)

Suggestions

Principal component and time series analysis of air-sea interactions in the "seas of the old world"
Gündüz, Murat; Özsoy, Emin; Graduate School of Marine Sciences (2002)
Climate data on surface atmospheric variables, sea surface temperature and computed air-sea fluxes are analysed to describe comparative surface climatolo gies of the 'Seas of the Old World' (Black, Caspian and Mediterranean Seas) and to investigate their interannual and interdecadal variability. Based on these analyses, differences and similarities between climates of these basins and their relationships to other global systems are identified. Empirical Orthogonal Function (EOF) Analysis is used to study sp...
Galaktik Be/X-ışın Çiftleri: X-ışın, Optik/IR Bölge ve Yörünge Özellikleri
Özbey Arabacı, Mehtap; Kızıloğlu, Ümit; Saguner Rambaldi, Tenay; Yerli, Sinan Kaan (2020-12-11)
Galaktik Yüksek Kütleli X-ışın çiftlerinin en kalabalık sınıfı olan Be/X-ışın çiftleri, sistemden sisteme değişen X-ışın/optik/IR bölge davranışları ve boşaltım/yığılma diski fiziğini aynı anda çalışabilme imkanı sunmaları nedeniyle yüksek enerji astrofiziğinin en ilgi çekici sistemlerindendir. Şimdiye kadar Be/X-ışın sistemi olduğu kanıtlanmış ve Be/X-ışın sistemi adayı olarak sınıflandırılmış toplam 80 sistemin tüm X-ışın, optik/IR bölge davranışları ve yörünge özelliklerinin incelendiği bu çalışmamızdan ...
Risk assessment approach on underground coal mine safety analysis
Sarı, Mehmet; Karpuz, Celal; Selçuk, A. Sevtap; Department of Mining Engineering (2002)
Although modern underground mining methods are introduced, every year mine accidents in Turkey cause a vast amount of economical losses as well as the lives. Risks due to accidents have to be identified, evaluated and controlled or eliminated by proper techniques. In this study, a risk assessment approach will be taken into consideration based on the evaluation of the risk profiles of two underground coal mines in Turkey. Historical data of last seven years in GLI- Tuncbilek mine and ELI-Eynez mine constitu...
Zamana Bağlı Değişen Emtia Fiyat İndeksi/İndeksleri Oluşturulması
Yozgatlıgil, Ceylan; İyigün, Cem(2017-12-31)
Son yıllarda, emtia fiyat hareketlerinin enflasyon ve büyüme gibi makro ölçekte ekonomik değişkenlerle karşılıklı etkileşimi para poltikaları yapıcıları tarafından dikkatle izlenmekte ve fiyat hareketleri istatistiksel analizlerle anlaşılmaya çalışılmaktadır. Mikro ölçekteyse, 2000 li yılların başından itibaren finansallaşmaya başlayan emtiaların ve fiyat hareketlerinin üretim ve yatırım faaliyetlerine doğrudan etkilerinin belirginleştiği bilinmektedir. Bu bağlamda; emtia fiyat dinamiklerinin nasıl şekillen...
Orta Anadolu'daki Kırşehir (kurançalı) Ve Aksaray (sarıkaraman,harundağı,ekecikdağı) Bölgelerindeki Gabroyik Kayaçların Sr,nd, Ve Pb İzotop Jeokimyası, Tüm Kayaç Ve Mineral Kimyası Yöntemleri İle Petrolojik Özelliklerinin Belirlenmesi
Toksoy Köksal, Fatma(2010-12-31)
Orta Anadolu'da çeşitli alanlarda bulunan mafik- ultramafik (özellikle de gabroyik) kayaçların kökeni ve petrolojisi bölgenin jeolojik evriminin belirlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Ancak, bu kayaçların kökeni konusunda önemli çalışmalar yapılmış olmasına rağmen net bir şekilde çözümlenememiştir. Orta Anadolu'daki gabrolar üzerinde süregelen tartışma bu kayaçların ofiyolitik birimlere mi ait olduğu, yoksa bu bölgede oluşmuş sokulum kayaçları mı olduğu şeklindedir. Magmatik kayaçların kökeni ve petroloji...
Citation Formats
A. D. Metin, E. Pelinovsky, A. C. Yalçıner, G. O. Tarakcioglu, and A. Zaytsev, “Atmosferik basınç hareketlerine bağlı oluşan uzun Periyotlu dalgaların davranışları ve kıyılarda yükselmeler,” presented at the Deniz Bilimleri Konferansı, (31 Mayıs-3 Haziran 2016) , ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara, Türkiye, 2016, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/76059.