Ambiguities Of Transparency And Privacy In Seyfi Arkan’s Houses For The Turkish Republic

Download
2005
Akcan, Esra
Bu makalede yeni kurulan Kemalist devletin bürokratları için Seyfi Arkan tarafından tasarlanmış üç konut üzerinden saydamlık ve mahremiyet, propaganda ve gösteri kavramlarının modern mimarlık pratiği ile ilişkileri incelenmektedir. Modernleşme ve Batılılaşmanın amblemleri olarak tasarlanan bu konutlar, işlevlerinin ötesinde yeni ulus-devletin gösteri araçları haline gelmiş, hem yurtiçinde yeni bir yaşam tarzı için talep uyandırmak, yeni zevk standartları oluşturmak, hem de yurtdışında Türk bürokratların ‘Doğulu huylarından’ sıyrıldıklarını kanıtlanmak için kullanılmışlardır. Makalede ilk önce Arkan’ın Almanya’da Hans Poelzig’in öğrencisi olarak aldığı eğitimin bu üç konutun mimarisini nasıl doğrudan etkilediği tartışılmakta; bu konutların ilk tasarımlarının bizzat Almanya’da yapıldığı, ancak Türkiye’deki milliyetçi bağlamın bu mimari anlatımlara yepyeni anlamlar verdiği gösterilmektedir. Almanya’da endüstri devrimi, ekonomi, verimlilik, işlevsellik, sosyalizm gibi idealleri temsil eden biçimsel bir anlatım, Türkiye’de yeni milliyetçi elitin kendini tanımlama ve gösterme ortamı olarak kullanılmıştır. Daha sonra sırasıyla Hariciye Köşkü, Makbule Atadan Evi ve Florya Köşkü’nün yakın bir mimari okuması yapılarak, her konutta saydamlık ve mahremiyet arasındaki karmaşık ilişki incelenmektedir. Örneğin, Hariciye Köşkü ve Makbule Atadan Villası’nda dış cephelerdeki yoğun cam kullanımı ve tekrarlanan kış bahçeleri, mimarlıkta saydamlık temasına verilen önemi göstermektedir; ancak her iki villanın da şehirdeki konumu ve şehirlilerle aralarına koydukları mesafe düşünüldüğünde bu fiziksel şeffaflığın sosyal olarak desteklendiğini iddia etmek zordur. Dış cepheye ek olarak, cam yüzeylerin evlerin içindeki kullanımı da şeffaflık ve gizlilik, göstermek ve saklamak, görmek ve görünmek arasındaki çizgide gidip gelmektedir. Bu konutların planları gösteri mekanları ve mahrem mekanlar olarak, işlevleri segileme değeri ve kullanma değeri olarak ikiye ayrılmıştır sanki. Özellikle Makbule Atadan Evi’nin şeffaf dış cephesi, medya tarafından Osmanlı kadınını karanlık odalardan ve pencere kafeslerinden özgürleştiren bir yaklaşım olarak yorumlanmış ve takdir görmüştür. Ancak, aynı cam yüzeylerin evin içindeki kullanımına dikkat edildiğinde, cinsiyetler arası geleneksel hiyerarşileri, erkek-egemen mekan kullanımlarını desteklemekten öteye gitmediği görülebilir. Konutun cephesinde camın kullanım biçimi Türk kadınının Islamın koşulu türbandan kurtarılmasını simgelerken, konutun içinde saydam ve yarısaydam yüzeylerin kullanım biçimi mecazi olarak aynı kadının örtünmesini, geri planda kalmasını desteklemektedir. Üçüncü olarak, Atatürk’ün halkla kaynaşacağı, beraber spor yapıp, tatilin keyfini çıkaracağı yer olarak tasarlanan Florya Konutu ise, makina estetiği, modern beden, gemi, ya da Osmanlı deniz hamamlarına gönderme yapan, diğer bir deyişle çok çeşitli okumaları davet eden zenginliği ile dikkat çekmektedir. Sonuç olarak sırasıyla yeni Kemalist devletin dış ilişkilere verdiği öneme, kadına biçtiği yeni rollere, ve Atatürk ile halk arasında kurulmaya çalışılan ilişkiye ışık tutan bu üç konut, sadece Avrupa mimarlığını Türkiye’ye taşımakla, ya da kendi ulusal politik ortamını temsil etmekle açıklanamaz: Kemalist devletin batılılaşmacı ve ulusalcı ideallerinin belli bir karışımını tanımlayan mimari anlatımı bizzat kendi inşa eder.

Suggestions

Stereotyped gender role perceptions and presentations in elemantary schooling : a case study in Burdur(2001-2002)
Kaya, Havva Eylem; Varoğlu, Demet; Department of Gender and Women's Studies (2003)
A schooling system that claims to offer its students the opportunities to develop their talents and help towards self-determination in their adult lives might be expected to have a career structure itself that demonstrated these virtues, one in which there was equality of the genders in positions of influence and leadership, and no gender stereotyping of roles. Apart from the fairness and consistency of that expectation, it is also reasonable to expect the neutral template of teacher employment and textbook...
The Performance-Based Interlinked Model (PBIM) In Architectural Design: Exchanging Environmental, Structural And Spatial Parameters In The Early Design Stage
Yazıcı, Sevil (Middle East Technical University, Faculty of Architecture, 2021-6-30)
The paper aims to present a model that generates a framework for incorporating different types of performance issues into the conceptual design to improve the decision-making process of students by extracting only the critical parameters and demonstrate its applicability in the context of architectural education. The proposed Performance-based Interlinked Model (PBIM) seeks to address the question of whether design and performance parameters can be evaluated together in the early design stage, where concept...
A Multiparadigm Approach To Interpretation In Architecture: Exploring Ideological Meaning In Political Party Headquarters
Çekmiş, Aslı; Hacıhasanoğlu, Orhan (Middle East Technical University, Faculty of Architecture, 2014-12)
Bu yazı, edebi eleştirinin üç temel yöntemini mimari yorumlamada kullanmak üzere uyarlayarak çok yönlü bir araştırma yaklaşımı sunmaktadır. Bu yaklaşım, farklı felsefi sistemlere dayanan ve, metinsel anlamı sırayla yazar, metin (dil) ve okur odaklı ele alan maksatçı, yapısalcı ve yapısalcı sonrası dönemi kapsamaktadır. Mimari bağlamda metin - anlam ilişkisi, bu yazıda özel olarak, siyasi parti genel merkez binaları - parti ideolojileri biçiminde kurgulanmış ve; önerilen yaklaşım, başkent Ankara’da dört büyü...
The Effects religiousness on marital satisfaction and the mediator role of perceived marital problem solving abilities between religiousness and marital satisfaction relationship
Hünler, Olga Selin; Gençöz, Tülin; Department of Psychology (2002)
This study aimed at revealing the mediational role of perceived marital problem solving between religiousness and marital satisfaction relationship in a Turkish sample. The participants were 92 married couples, who were the parents of Middle East Technical University students. Hierarchical Regression Analyses were performed in order to test the mediational role of marital problem solving between religiousness and marital satisfaction relationship. Moreover, some additional Hierarchical Regression Analyses w...
Gendered Spaces: The Impact of the Cultural Aspects on the Spatial Organisation of Spaces Inside the Houses of Amman During the Last Century
Zalloom, Bushra (Middle East Technical University, Faculty of Architecture, 2019-9-25)
This research explores the relationship between the cultural aspects and the spatial aspects when organising the spaces inside the houses, and discusses how the cultural aspects affect a broad range of matters associated with the arrangement of the spaces inside the houses of Amman, the capital of Jordan, during the last century. It shows how privacy requirements are met through precise design that led to the public/private segregation when designing the interior spaces. Studying the spatial organisation at...
Citation Formats
E. Akcan, “Ambiguities Of Transparency And Privacy In Seyfi Arkan’s Houses For The Turkish Republic,” ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 2, pp. 25–49, 2005, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2005/cilt22/sayi_2/25-49.pdf.