Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları

2022-04-01
Son 10 yıldır psikoloji alanında kendini gösteren ve alanı derinden sarsan tekrarlama krizi, psikolojinin her alt alanını, araştırma bulgularını ve genel kabullerini yeniden değerlendirmesi için harekete geçirmiştir. Klinik psikoloji alanının geç de olsa tekrarlama krizi tartışmalarına katılmaya başladığı görülmektedir. Uzun yıllardır gerçekleştirilen psikoterapi etkililik (efficacy) çalışmaları, klinik psikoloji içindeki başlıca deneysel alanlardan birini oluşturmaktadır. Psikoterapi etkililik çalışmaları çeşitli psikolojik tedavilerin psikolojik rahatsızlıklar üzerindeki etkilerini değerlendirmek için gerçekleştirilmektedir. Tekrarlama krizi bağlamında ortaya çıkan bulgular, psikoterapilerin etkililiklerini değerlendirmek için sıkça kullanılan seçkisiz kontrollü çalışmaların ve bu çalışmaların sonuçlarının toplu olarak değerlendirilmesine yardımcı olan meta-analizlerin pek çok yöntemsel problem ve yanlılık içerdiğini ortaya çıkarmıştır. Seçkisiz kontrollü çalışmalar düşük örneklem sayısı, bağlılık yanlılığı, seçici sonuç raporlama, örnekleme dahil etme ya da dışarıda bırakma kriterlerinin katılığı, kontrol grubu olarak bekleme listesi kullanımı, seçkisizleştirme ve körleştirme sorunları, çalışmayı bırakan katılımcıların analizlere dahil edilmemesi ve psikoterapist etkilerinin ihmal edilmesi gibi problemler ve yanlılıklar içermektedir. Meta-analizler ile ilişkili başlıca sorunlar ise yayın yanlılığı ve düşük kaliteli çalışmaların metaanalizlere dahil edilmesidir. Tüm bu durumlar psikoterapilerin olumlu etkilerini olduğundan daha yüksek gösterirken, edinilen bulguların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesini engellemektedir. Uzun yıllardır gerçekleştirilen çalışmalar, psikoterapilerin çeşitli psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde tercih edilebilecek etkili araçlar olduğunu göstermektedir. Ancak dikkat edilmesi gereken iki önemli husus vardır. Bunlardan ilki psikoterapilerin etkililiğini gösteren çalışmaların yöntemsel anlamda güncel bilimsel standartları yakalamakta zorlanmasıdır. İkinci önemli husus ise psikoterapilerin gerçek etkilerinin çalışmalarda bulunan etkilerden daha az olabileceğidir. Bu derleme makalesinin amacı, psikoterapi etkililik çalışmalarını ve meta-analizleri etkileyen yöntemsel problemlere ve onların çözümlerine değinerek klinik psikoloji alanında bu konuda ortaya çıkan farkındalığın arttırılmasına ve gerçekleştirilecek çalışmaların yöntemsel olarak güçlendirilmesine yardımcı olmaktır
STUDIES IN PSYCHOLOGY-PSIKOLOJI CALISMALARI DERGISI

Suggestions

Endüstriyel Tasarım Eğitiminde Endüstri 4.0 Ve Toplum 5.0’a Yönelik Derslerin Yoğunluğunun Tespiti
Kaya, Nazife Aslı; Erdem, Hilal; Ercömert, Çisem (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2020)
Hızla gelişen teknolojiler ve dijitalleşen dünya, tasarımı, olanaklarını ve kapsamını hızla geniş letirken, tasarımcıların da tasarım problemlerine bu çerçevede yaklaşarak çözümlerini güncel eğilimler doğrultusunda şekillendirmelerine neden olmaktadır. Bu güncel eğilimlerden biri olan Endüstri 4.0’la hayatımıza ve meslek pratiğimize dâhil olan yapay zekâ, nesnelerin interneti, akıllı fabrikalar ve akıllı tasarım alanlarıyla birlikte tasarım becerileri gelişmiş ve dönüşüme uğramıştır. Toplum 5.0 ile de t...
Psikolojik danışma ve kültürel faktörler
Erdur Baker, Özgür (2007-09-01)
Ülkemizde de yaygın olarak kabul gören Batı kültürü kaynaklı psikolojik danışma kuram ve uygulamaları doğal olarak içinde geliştiği toplumun tarihsel gelişim sürecinde biçimlenmiş ve Batılı kuramcılar, varsayımlarına ister istemez kendi kültürlerinin değer yargılarını ve düşünüş tarzlarını yansıtmışlardır. Bu çalışmada Psikolojik danışmanlık alanının dayandığı kuramsal temeller, psikolojik danışma uygulamaları, danışan ve psikolojik danışman arasındaki terapötik ilişki konuları Kültürel ve Kültürlerarası Ps...
Determinants of Regional Innovation in Turkish NUTS 3 Regions from the Spatial Dependence Perspective
Varış, Sıla Ceren; Özdemir Sarı, Özgül Burcu; Department of City and Regional Planning (2021-11-3)
Combining the existing knowledge in different ways, production, and absorption of the new knowledge, and transformation of all these into innovation in a region are the main driving forces of regional economic performance and connect the region with national and international economies. The relationship of innovation with space has been the subject of many disciplines as economics, regional science, and planning. Innovation is defined as the innovation outputs accepted as an indicator of the knowledge base ...
Kısıtlayıcı Değil, Hedef Direktifler
Çakıcı, Fatma Zehra; Sorguç, Arzu (2009-10-01)
1980‟lerde çevresel kaygılarla ortaya atılan ve kalkınmaya referans veren sürdürülebilirlik kavramı, 1990‟lı yıllarda tasarıma farklı bir bakış açısı olarak mimarlık disiplinine girmiştir. Dünya genelinde hammadde ve enerji tüketiminin yanı sıra katı atık ve sera gazı üretiminin büyük bölümünden sorumlu olan binalar sürdürülebilir olmalıdır. Çevresel sürdürülebilirlik çerçevesi içinde, binaların yapılı çevre ile doğal çevre arasında sağlıklı bir ilişki kurabilmesi için çeşitli performans kıstaslarını karşıl...
The possibility of postnationality in the case of european union citizenship
Ay, Özgür; Ertuğrul, Kürşad; Department of Political Science and Public Administration (2003)
Recent developments such as internationalization of labor markets, emergence of multi-level polities and a global discourse on human rights have influenced citizenship practices and challenged conventional definitions of citizenship. While conventional definitions of citizenship often presuppose the relationship between citizenship, nationality and nation-state, as an institution, citizenship is constituted and reconstituted by economic, political, social and legal practices. In this context, European Union...
Citation Formats
K. K. Türkarslan, “Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları,” STUDIES IN PSYCHOLOGY-PSIKOLOJI CALISMALARI DERGISI, vol. 42, no. 1, pp. 1–41, 2022, Accessed: 00, 2022. [Online]. Available: https://iupress.istanbul.edu.tr/tr/journal/sp/article/tekrarlama-krizi-ve-psikoterapi-etkililik-calismalari.