Karadeniz ekosisteminin mevcut durumunun ve gelecekteki olası davranış biçimlerinin saptanması

Download
2008
Oğuz, Temel
Tuğrul, Süleyman
Mutlu, Erhan
Ediger, Dilek
Beşiktepe, Şengül
Uysal, Zahit
Karadeniz’e ilişkin oşinografik araştırmaları sistematik bir biçimde sürdürmeyi amaçlayan bu proje kapsamında ülkemize ait olan Ekonomik Kuşak içindeki toplam yaklaşık 150 istasyonda 2006-2007 döneminde üç sefer düzenlenerek fiziksel ve biyojeokimyasal ölçümler gerçekleştirilmiştir. Üç ölçüm döneminde gözlenen farklı akıntı sistemi ve su kolonu fiziksel yapısı, daha önceki gözlem ve model çalışmalarında ortaya konan değişken ve küçük döngüler ve kıvrımlardan oluşan genel akıntı dolaşım sisteminin yapısının varlığını desteklemektedir. Gerek öfofik tabakanın içinde gerekse daha altındaki hidrojen sülfürlü sulara kadar uzanan ara geçiş tabakasında son 15 yılda belirgin bir besin tuzu azalması ya da zenginleşmesi eğiliminin olmadığı anlaşılmaktadır. Öfotik tabaka N/P oranı genellikle Redfield oranı olan 16: 1 den daha düşük olup, sistemin nitrat tarafından kontrol edildiğini göstermektedir. Bakteri ve mesozooplankton hücre sıklığı ve biyokütle dağılımları ile akıntı dolaşım sisteminin yapısı, deniz suyu sıcaklığı ve tuzluğu arasında bir bağıntı gözlenmiştir. Mnemiopsis yoğunluğunda daha önceki çalışma peryoduna (1991-1995) göre bir azalmaya karşılık deniz anası ve P. pileus’nın ortalama bolluk değerlerinde bir artış saptanmıştır. Jelimsi madde yoğunluğu açısından 1990’lı yıllara göre önemli bir değişim gözlenmemesi, önemli ölçüde jelimsi madde ile fırsatçı türler olan Noctiluca scintillans ve Calanus euxinus popülasyonları barındırması ekosistemin yeni bir yarı-kararlı dengeye doğru yaklaştığı savını desteklemektedir. Çeşitli nedenlerle 1990lı yılların sonundan 2006 senesine kadar olan yaklaşık 10 yıllık dönemde Karadenizin ülkemize ait ekonomik kuşağında sürekli ve sistematik ölçümler yapılamaması bu sistemin 1980li yıllarda aşırı ötrafikasyon nedeni ile uğradığı değişiminin gelişimini tam olarak saptamayı olanaksız kılmaktadır. Bunun önümüzdeki on yıllarda tekrar etmemesi için, gerek Karadeniz gerekse diğer denizlerimizi içine alan bir Ulusal Deniz Araştırmaları Programı oluşturulmalı ve bu tür ölçümler uzun soluklu sistematik bir zemine oturtulmalıdır. Bu tür bir program, Avrupa Birliği tarafından desteklenen entegre projelerinin içinde yer almamızın ve bu sisteme entegrasyonumuzun ulusal ayağının oluşturması bakımından önemlidir.
Citation Formats
T. Oğuz, S. Tuğrul, E. Mutlu, D. Ediger, Ş. Beşiktepe, and Z. Uysal, “Karadeniz ekosisteminin mevcut durumunun ve gelecekteki olası davranış biçimlerinin saptanması,” 2008. Accessed: 00, 2020. [Online]. Available: https://app.trdizin.gov.tr/publication/project/detail/T1RReU16TT0.