Hide/Show Apps

Yeraltı suyu (YAS) kaynaklarının pestisitlerle kirlenme potansiyelini değerlendiren matematik ve bilgisayar modellerin geliştirilmesi

1995
Ünlü, Kahraman
Sözüdogru, Sonay
Özenirler, Günal
Pınar, Coşkun
Türkiye'de tarımın yoğun olduğu alanlarda kontrolsüz pestisit ve gübre kullanımı ciddi toprak ve yeraltı suyu (YAS) kirliliğine sebep olmaktadır. YAS kaynaklarının kirlilikten korunması için tarımsal amaçlı kimyasalların kontrollü kullanılması YAS kaynaklarının daha fazla kirlenmesini önlemek açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda proje, ülkemizde yaygın olarak kullanılan pestisitlere ait bir veri tabanının oluşturulmasını, kontrollü pestisit kullanımına esas olacak temel bilimsel kriterlerin belirlenmesinde kullanılacak pestisit tasnif modelinin geliştirilmesini, pestisitlerin YAS kaynaklarını kirletme potansiyellerine göre sınıflanmasını ve yapılan sınıflamaya dayanarak pestisitlerin kullanımının YAS kirliliğini azaltacak şekilde düzenlenmesini sağlayacak kıstasların belirlenmesini amaçlamaktadır. Pestist veri tabanı (PESTVT), ülkemizde yaygın olarak kullanılan pestisitlerin kirlilik potansiyellerini değerlendirmede gerek duyulacak pestisit çeşit, kullanım amaç ve miktarları ile bu pestisitlerin temel fiziko-kimyasal öelliklerine ait verileri içeren kullanıcı-kanlımcı bir yazılım paketi halinda hazırlanmıştır. Pestisit tasnif modeli (PESTRANS) pestisitin toprak içerisindeki taşınımı sırasında maruz kalacağı temel fiziksel, kimyasal ve biyolojik süreçleri dikkate alarak, potansiyel olarak YAS'na yıkanabilir (yani toprak içerisinde biyolojik olarak aktif olan bir zonun ötesinde bir derinliğe taşınabilir) pestisit kütle miktarını belileyebilecek nitelikte bir yazılım paketi olarak hazırlanmıştır. PESTRAS 'in kullanılmasıyla standart toprak ve çevre şartlan altında yapılan simülasyon sonuçlarına dayanarak pestisitler buharlaşma, hareketlilik ve dayanıklılık özellikleri ile YAS kirlilik potansiyellerine göre sınırlanmışlardır. Yapılan sınıflamalar sonucunda ülkemizde yaygın olarak kullanılan pestisiılerin yaklaşık %65'inin kirlilik .potansiyelinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu pestisitlerin kirlilik potansiyellerinin azaltılması için, mevcut kullanım miktarlarının kullanımetkinliklerim ciddi ölçüde zaafa uğratmayacak, aynı zamanda kirlilik yaratmayacak ölçüde azaltılması veya aynı etkinliğe sahip kirlilk potansiyeli az alternatif pestisitlerin kullanılması gerekmektedir.