Hide/Show Apps

Göz İzleme Temelli ve Ebeveyn Aracılı Ortak Dikkat Becerileri Erken Müdahale Programının OSB’li Çocukların Sosyal İletişim Becerileri Üzerine Etkisi

2018
Özdemir, Selda
İşeri, Elvan
Büyüköztürk, Şener
Çağıltay, Kürşat
Özdemir, Suat
Bu araştırma projesinin birinci temel amacı OSB tanısı almış çocukların göz izleme beceriniinceleyerek OSB li çocuklarda gözlemlenen sıra dışı göz izleme örüntülerini saptamak veOSB li çocukların ortak dikkat becerilerini geliştirmeye yönelik bilgisayar aracılı bir erkeneğitim programı oluşturmaktır. Proje kapsamında araştırmanın birinci amacına yönelik olarakOSB li çocuklar (n=60) ve normal gelişim gösteren (NG li) çocuklardan (n=60) elde edilengöz izleme verileri içerisinde açıkça görülemeyen gizli kalmış ilişki ve desenlerin ortayaçıkarılması amacıyla veri madenciliği teknikleri uygulamaları gerçekleştirilmiş ve bilgisayararacılığıyla sunulan bir ortak dikkat becerileri programı oluşturulmuştur. Bu amaçdoğrultusunda insan yüzleri ve farklı sosyal bağlamları yansıtan beş set göz izlemedeğerlendirme materyalleri katılımcı çocuklara bilgisayar aracılığıyla sunulmuştur. Projeninikinci temel amacı OSB?li çocukların sosyal iletişim becerilerini desteklemek amacıylaEbeveyn Aracılı Ortak Dikkat Becerileri Erken Müdahale Programını oluşturmak ve iki eğitimprogramının birleştirilmesi ile oluşan Göz İzleme Temelli ve Ebeveyn Aracılı Ortak DikkatBecerileri Erken Müdahale Programı uygulamalarını 18-36 ay aralığında olan OSB tanısıalmış çocuklar ve ebeveynleri ile uygulayarak oluşturulan programın etkililiğini test etmektir.Projenin ikinci temel amacı erken müdahale programının etkililiği OSB tanısı olan deneygrubunda yer alan 28 ve kontrol grubunda yer alan 28 çocukla toplam 56 katılımcı ileincelenmiştir. Dört ay süren program uygulamalarının etkililiği programın başında vesonunda toplanan verilerinin karşılaştırılması aracılığıyla test edilmiştir. Programın katılımcıçocukların sosyal iletişim becerileri üzerine etkililiği ortak dikkat becerileri ve sosyal etkileşimbecerileri gözlem protokolleri ile programın katılımcı çocukların OSB semptomlarını azaltmaüzerine etkililiği Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Tarama Ölçeği (M-CHAT), GaziErken Çocukluk Gelişim Değerlendirme Aracı (GEÇTA) ve BAYLEY III Bebeklerde ve KüçükÇocuklarda Genel Gelişim Ölçeği ile, çocukların dil ve iletişim becerilerini destekleme üzerineetkililiği Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL) ile ve son olarak ta programın katılımcıçocukların göz izleme becerileri üzerine etkililiği göz izleme verilerinin incelenmesi aracılığıylagerçekleştirilmiştir. Ek olarak, uygulamaya katılan ailelerin program uygulamaları veprogramın katılımcı çocuklar ve ebeveynler üzerindeki etkileri ve programın sosyalgeçerliliğine yönelik görüşleri yarı yapılandırılmış soruların ve cevapların nitel analizleriaracılığıyla incelenmiştir. Uygulanan bilimsel araştırma projesinin sonuçları, 18-36 ayaralığında olan OSB?li çocukların sosyal uyaranlara yönelmede sergiledikleri atipik gözizleme örüntülerini belirlemede geliştirilen göz izleme protokolü ve veri madenciliğiuygulamalarının etkili olduğunu göstermiştir. Proje bulguları Göz İzleme Temelli ve EbeveynAracılı Ortak Dikkat Becerileri Erken Müdahale Programının katılımcı çocukların ortak dikkatve sosyal iletişim becerilerini desteklemede, genel gelişim düzeylerini desteklemede, dil veiletişim becerilerini desteklemede, OSB semptomlarını azaltmada ve insan yüzlerine dahafazla yönelmelerinde etkili olduğunu göstermiştir. Özetle, bulgular 18-36 ay aralığında olanOSB?li çocuklar için geliştirilen Göz İzleme Temelli ve Ebeveyn Aracılı Ortak Dikkat BecerileriErken Müdahale Programının etkiliğini program sonunda ulaşılan ilerlemelerle açık olarakgöstermiştir. Proje bulguları tartışılmış ileri araştırma ve uygulamalara yönelik önerilere yerverilmiştir.