Erken Dönem Yaşam Stresinin Çocukların Kortizol Düzeyleri ve Bilişsel Becerileri Üzerindeki Etkisi: Mizacın Düzenleyici Rolü

2018-12-31
Kazak Berument, Sibel
Ertekin, Zeynep
Erken dönem yaşam stresi (EYS), çocukların erken dönemde bir veya birden fazla risk faktörüne maruz kaldıkları, ancak onlarla başa çıkacak yeterli kaynağa sahip olmadıkları şeklinde tanımlanmaktadır (Pechtel & Pizzagalli, 2011). Yoksulluk, şiddet, ihmaller, fiziksel veya duygusal istismar, ve felaketler sıklıkla çalışılan erken yaşam stresi örnekleridir (Brown ve ark. 2009). EYS, kısa ve uzun vadede çocukların gelişimlerini olumsuz etkilemektedir (De Bellis, 2005; Lupien, McEwen, Gunnar ve Heim, 2009). Düşük sosyo ekonomik düzey aile ortmında büyüyen çocukların daha fazla yaşam stresine maruz kaldıkları bilinmektedir (Mistry, Vandewater, Huston, & McLoyd, 2002). Bu yüzden bu çalışmada, düşük sosyo-ekonomik düzey aile ortamında büyüyen bebeklerin bilişsel ve fizyobiyolojik (kortizol) gelişimleri ölçülecektir ve kortizolün, bilişsel gelişimleri ile erken dönem yaşam stresi arasındaki etkisine bakılacaktır. Ayrıca bebeklerin mizacının kortizol-bilişsel-gelişim-erken dönem yaşam stresi arasındaki ilişkide düzenleyici etkisine bakılacaktır. Bu bağlamda Ankara’nın ekonomik düzeyi düşük mahallelerinden 3 ay 15 ay aralığındaki toplam 65 bebekten veri toplanacaktır.