Hide/Show Apps

Anaokulu Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (FETEMM) Eğitimi: Eğitim kitleri hazırlanması, öğretmen eğitimi, ve yaz okulu uygulaması

2017-12-31
Demircan, Hasibe Özlen
Şenyurt, Ezgi
Çetin, Mustafa
Öztekin, Ceren
Demirbaş, Gamze Günce
Öztürk, Sonnur
Temiz, Nazmiye
Ata Aktürk, Aysun
Aydemir, Zeynep Betül
Çocuk gelişimi için uygun olanı yapmak; çocuklar için deneyimler ve güdüleyici öğrenme imkanları sağlamakla ilişkilidir (Bredekamp & Copple, 2008). Erken çocukluk dönemindeki çocukların bilim ile tanışması ve bilim dilini öğrenmeye başlaması bilimsel kavramlar hakkında kazanımlarını arttırmakla beraber onları bir bilim insanı gibi düşünmeye yönlendirir. Çevrelerinde olup biteni araştırmayı ve incelemeyi seven çocukların erken çocukluk döneminde bilim yapmaya karşı kazandıkları ilgi hayatlarının kalan kısmında artabilir (Andersson & Gullberg, 2014). Fakat çocuklar bilim yaparken kendilerinden birşey bulmadıkça, deney yapmadıkça, yaptıkları bilimi neden ve ne için yaptıklarını bilmedikçe, kendilerini yaptıklarının bir parçası olarak hisetmedikçe bilimi içselleştirmekte güçlük çekerler. Neden bilim yaptığını bilen bireyler araştırmacılığı, model kullanmayı ve dünyada olup biteni açıklamayı öğrenirler (National Research Council, 2012). Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (FeTeMM) eğitimi neden bilim yaptığını sorgulayan bireyler yetiştirmek için oluşturulmuş bir eğitim yöntemidir ve “bunu neden öğreniyoruz” sorusunu soran öğrencilere cevaplar sunar (Vasquez, 2014). FeTeMM in nasıl öğretildiği ile FeTeMM uygulamaları için gerekli bilgi, beceri ve inanış farkındalığı arasında bir boşluk olduğu varsayılmaktadır. Bu boşluğu kapatmanın en güvenli yollarından biri FeTeMM’i oluşturan her bir disiplini tek tek ele almak yerine onu entegre olmuş bir sistem olarak değerlendirmek, uygulamaktır (aktaran Corlu, Capraro, & Capraro, 2014 Furner & Kumar). Diğer bir yol ise FeTeMM eğitimi farkındalığı kazandırmak amacıyla toplumsal eğitim faaliyetleri yürütmek olabilir. Örnek verilecek olursa, ülkemizde öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimleri aracılığı ile FeTeMM eğitiminin kuramsal altyapısı zenginleştirilebilir (Çorlu, 2014) çünkü öğrencileri FeTeMM eğitimi aracılığı ile bilim yapmaya yönlendirmek öncelikle bu konuda bilgili yetişkin desteği ile olabilir.Türkiye’de FeTeMM uygulamaları farklı okul seviyesi (ilkokul, ortaokul, lise), okul türü, ve öğretmen özelliklerine göre farklılık gösterebilmektedir (Corlu, Capraro, & Capraro, 2014). Çeşitli ülkelerde okul öncesi dönemde FeTeMM eğitimi yapılıyor olsa da, Corlu, Capraro, ve Capraro (2014) çalışmlarında Türkiye’deki FeTeMM uygulamaları grubunda okul öncesi dönemden bahsetmemiştir. Dünyada pekçok ülkede okul öncesi dönemde de uygulanan FeTeMM eğitimi, Milli eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim programı ile uyumlu özelliklere sahiptir. Çocuk merkezli eğitimi esas alarak hazırlanmış MEB Okul Öncesi Eğitim Programı, gelişimsel olarak uygun, problem çözme becerilerini kazandırmayı hedefleyen ve oyun temelli deneyimlerin ağırlıklı olmasını öneren bir programdır (MEB, 2013). Rehber bir kitapçık halinde öğretmenlere ve öğretmen adaylarına sunulan MEB Okul Öncesi Eğitim Programı, göstergeleri temel eğitim alanında incelendiğinde üç ana gruba ayrılmıştır. Bunlar biyoloji, fizik ve uzay bilimleridir (Şenocak, Aksoy, Samarapungavan & Tosun, 2013). Var olan bu programda bu göstergeler yer alsa da göstergelere ulaşmak için kullanılacak yollar konusunda öğretmenler güçlük çekebilmektedirler. Olgan (2014) çalışmasında Türkiye’de eğitim vermekte olan okul öncesi eğitimcilerin fen öğretimi deneyimlerini ve bu yollarda öğretilen fen kavramlarını incelemiştir. Olgan bulgularında Türkiye’deki okul öncesi dönem fen eğitiminin içerik bakımından oldukça dar ve çeşitli fen konularına az deyindiğini; öğretmenlerin ise fen öğretmelerine rağmen kendilerini fen öğretirken rahat hissetmediklerini, almış oldukları eğitimin bu anlamda yetersiz olduklarını belirttiğini öne sürmüştür. Ülkemizde yapılan diğer bir araştırmada ise okul öncesi eğitimciler profesyonel gelişimi iyi bir öğretmen olmanın önemli bir parçası olduğunu belirtmiş ancak kendilerine sunulan eğitim imkanlarının sınırlı olduğunu vurgulamışlardır (Varol, 2013).FeTeMM eğitimi ülkemiz eğitim alanyazına son yıllarda giren ve araştırılan bir eğitim alanıdır. Bu konuda yapılan araştırmalar genellikle başlangıç ya da bilgilendirme düzeyindedir. Ülkemizde FeTeMM araştırmaları yapmakta olan Sencer Çorlu, “FeTeMMeğitimi araştırmaları içerisinde başlangıç aşamasında müfredat ve ders kitabı içerikleri araştırmalarına yer verilebilir” önerisinde bulunmuştur (Çorlu, 2014). Ülkemiz okul öncesi eğitm programı, ve mevcut durum göz önünde bulundurulduğunda FeTeMM eğitimi konusunda rehber kaynak ve uygulamalara ihitiyaç olabileceği gözlemlenmiştir. Bu projenin birincil amacı okul öncesi eğitim kurumlarında hizmet veren öğretmenlerin FeTeMM eğitimi konusunda bilgi sahibi olmaları için öğrenme kitleri (etkinlik örnekleri, etkinlik uygulama rehberi, yazılımlar, mataryeller içeren kaynaklar) oluşturmaktır. Projenin ikinci amacı ise oluşturulan kitler aracılığı ile okul öncesi eğitim kurumlarında hizmet veren öğretmenlere FeTeMM eğitimi seminerleri (FeTeMM, okul öncesi eğitim ortamlarında kullnılması ve önemi, eğitim ortamlarında nasıl kullanılabileceği- itler aracılığı ile) vererek bu konu hakkındaki bilgilerini arttımaktır. Proje’nin üçüncü amacı ise hazırlanan kitler ve verilen FeTeMM eğitimi ardından programa katılan gönüllü öğretmenler ile işbirliği yaparak 5-6 yaş grubu çocuklarına FeTeMM eğitimi yaz okulu programı sunmaktır. Projeye entegre olmuş, ikinci ve üçüncü amaç sonlandıktan sonra ise ilgili alan yazınına katkı olabilmesi için öğretmenlerin FeTeMM eğitimi uygulamalarını derslerine entegre etmeye yönelik niyetleri ve davranışları Planlanmış Davranış Teorisi (Ajzen, 1985, 1991) çerçevesinde araştırılacaktır.