Orta Torosların Miyosen Paleocoğrafyası’nın Paleomanyetizma Yöntemleri Kullanılarak Ortaya konulması

2017-10-01
Koç, Ayten
Kaymakcı, Nuretdin
Van Hinsbergen, Douwe
Langereis, Cor
Zacharıasse, Jw
Türkiye’nin güneyinde yer alan Toros dağları üzerinde bulunan Alt - Üst Miyosen denizel çökellerin 2 k m'den fazla yükselmiş olması, doğmakta olan bir platonun kanıtı olarak gösterilmektedir. Yükselmiş olan bu denizel çökellerden daha alçak seviyelerde bulunan Miyosen ve daha genç çökellere sahip dağ - arası karasal (akarsu - göl) havzalar da yer almaktadır. Bu diferansiyel yükselmenin dinamik nedenleri tartışılmakla birlikte, genel olarak nedeni dalan levha hareketlerine ya da dalan levhanın kopması ile ilişkilendirilmiş bölgesel dinamik topoğrafyaya bağlanmaktadır. Bu çalışmada, Orta Toroslar ’ da yer alan den izel (Aksu, Köprüçay ve Manavgat) ve karasal (Ilgın, Altınapa ve Yalvaç) havzaları çalışılarak Miyosen paleocoğrafyası oluşturulmaya çalışılmış ve yükselmiş Miyosen topoğrafyasının oluşumunda etkin olan mekanizma(lar) belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, bahsi geçen karasal havzalarda sedimantolojik ve yapısal çalışmalar ile Ar/Ar yaşlandırma teknikleri kullanılırken, denizel havzalarda ise paleomanyetizma yöntemleri (manyetostratigrafi ve rotasyon) uygulanmaya çalışılmıştır. Karasal havzalar ile denizel havzalar arasındaki zaman ilişkisinin kurulabilmesi maksadı ile karasal havzalardaki andezitik birimlerden ve volkano - klastik seviyelerden alınan örneklerden radyometrik yaşlandırma yapılmış ve elde edilen Ar/Ar yaşlandırma sonuçları 11,8 - 11,6 My (Serraval iyen) olarak belirlenmiştir. De nizel havzalarda ise, Manavgat H avzası ’ nda yaklaşık 1 km kalınlığında alınan ölçülü stratigrafi kesiti boyunca yaklaşık 12 m’lik çözünürlükte manyetostratigrafik amaçlı örnekleme yapılmış, Serravaliyen ve Tortoniyen arasında yaklaşık 3 My’lık bir zaman boşluğu olduğu belirlenmiştir. Aynı zaman boşluğu karasal havzaların korelasyonunda da ortaya çıkmaktadır. Tüm bu çalışmalara ek ola rak, Manavgat - Köprüçay ve Aksu H avzaları ’ ndan düşey eksenli hareketi belirlemek maksadı ile Miyo sen’den Pliyosen’e kadar devam eden yaş aralığında toplam 40 lokasyondan 520 adet yönlü örnek toplanmıştır. Analiz sonuçları Köprüçay Havzası ’ nın 20 - 30° saat yönünde dönerken, Manavgat H avzası ’ nın ise 25 - 35° saatin tersi yönünde döndüğünü Orta Torosların Miyosen Paleocoğrafyası’nın Paleomanyetizma Yöntemleri Kullanılarak Ortaya Konulması Uluslararası katılımlı 18 . Paleontoloji - Stratigrafi Çalıştayı 18 th Pal eontology - Stratigraphy Workshop with International Participation 80 göstermiştir. Aks u H avzası ise Miyosen’den bu yana herhangi bir dönme hareketine maruz kalmamıştır. Orta Torosların Miyosen paleocoğrafyasının ve tektonik geçmişinin oluşturulabilmesi için bölgede yer alan tüm karasal ve denizel havzalar anahtar rolü oynamaktadır. Bu çalı şma çerçevesinde, bölgenin yükselmesine neden olan muhtemel mekanizma dalan Antalya diliminin geriye doğru hareketi olarak önerilmektedi.
Citation Formats
A. Koç, N. Kaymakcı, D. Van Hinsbergen, C. Langereis, and J. Zacharıasse, “Orta Torosların Miyosen Paleocoğrafyası’nın Paleomanyetizma Yöntemleri Kullanılarak Ortaya konulması,” presented at the 18. Paleontoloji Stratigrafi Çalıştayı (28 Eylül - 01 Ekim 2017), Tekirdağ, Türkiye, 2017, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/72042.