Tasarım Stüdyosu Eğitiminde Fikir Üretme Sürecinde Kullanılan Yöntemlerin ve Karşılaşılan Problemlerin Öğrenci Bakış Açısıyla İncelenmesi

2021-01-01
Yurt, Yaprak Deniz
Özkan, Irmak
Töre Yargın, Gülşen
Fikir üretme ve ilham arama aktivitelerini içeren tasarımın ilk aşamaları, henüz deneyim kazanmamış tasarım öğrencisi için karmaşık ve zor bir süreçtir. Bu aşamada öğrencinin eğitimciler tarafından yönlendirilmesi çok önemlidir. Alanda, fikir geliştirmeye yönelik birçok yöntem ve yönlendirme bulunsa da bunların eğitimde etkili bir şekilde uygulayabilmeleri için, öğrencilerin bunları nasıl kullandığı ve algıladığının anlaşılması ve fikir üretme sürecine dair olumlu ve olumsuz deneyimlerinin öğrenilmesi gereklidir. Bu doğrultuda çalışma, stüdyo eğitiminde fikir üretme aşamasında öğrencilerin edindikleri bilgi ve deneyimlerin ve geliştirdikleri pratiklerin bu sürece olan katkısını öğrencilerin gözünden anlamayı amaçlamaktadır. Bu sayede, tasarımın başlangıç aşamalarının belirsizlik barındıran yapısı ile ilgili eğitimcilere ve eğitim müfredatına yol gösterici içgörüler oluşturulması hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda ODTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümünde eğitimini sürdüren dört üçüncü sınıf ve dört dördüncü sınıf olmak üzere sekiz lisans öğrencisi ile, öğrencilerin daha önce gerçekleştirdikleri ikişer projeyi temel alarak, projelerdeki fikir üretme yaklaşımlarına ve deneyimledikleri problemlere odaklı yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirdik. Görüşmeler esnasında, öğrencilerin stüdyo eğitiminde karşılaştıkları ve bilinçli olarak kullandıkları araçların yanı sıra, bilinçsiz olarak sürece katkısı olan ilham kaynaklarının da izini sürmeyi amaçladık. Araştırma sonuçlarına göre, öğrenciler fikir üretimine öncü olarak bilgi ve içgörü edinebilecekleri yöntemleri tercih ediyor, tasarım iş tanımının (design brief) özümsenmesine önem veriyor ve fikir üretme yöntemlerinin tasarım sürecinde doğru zamanda kullanılmasını bekliyorlar. Sonuçlar doğrultusunda, görsel kaynakların saplanmaya neden olmadan yaratıcılığı destekleyici bir şekilde kullanımı, özgünlük tanımı ve kullanılan kaynakların güvenilirliği gibi konularda, öğrencilere eğitimciler tarafından yönlendirmeler yapılması önerilmektedir. Bunların yanı sıra, öğrenciler eğitimcilerin yönlendirmelerini ve planlı olarak yapılandırılmış eğitim müfredatını yararlı bulsalar da genel yaklaşım ve arzu, eğitim sürecinde ilk aşamalarda teorik bilgilerin edinildiği sistematik bir eğitim almak, daha sonraki aşamalardaysa kendi pratiklerini gerçekleştirebilecekleri daha esnek bir eğitim sürecine geçiş yapmak yönündedir. Bu çalışma, ele aldığı kısıtlı katılımcı sayısı ile odak grubunun yaklaşımlarıyla ilgili öngörü oluşturma amacını taşıyan bir ön çalışma niteliğindedir.