Sosyal kimlik özdeşimi ve iç grup normunun iç grup yanlılığı ile ilişkisi

2016-10-07
Çoksan, Sami
Akgün, Serap
Sosyal Kimlik Kuramı’na göre, grup üyeleri, sosyal kimliklerini olumlama eğilimindedirler. İç grup yanlılığı yapmak, bu olumlama araçlarından biri olarak görülmektedir. Literatürde gruplarıyla özdeşim düzeyi yüksek kişilerin, diğerlerine göre daha yüksek düzeyde iç grup yanlılığı yaptığını gösteren çalışmalar mevcuttur (Aberson ve Howanski, 2002; Mertan, 2011). Grup ile özdeşim düzeyinin iç grup yanlılığı üzerindeki etkisini arttırıp azaltacak değişkenlerden biri grup normudur. Örneğin, grup normunun yanlılığı teşvik etmesi ya da yasaklaması gibi faktörler özdeşim düzeyine bağlı olarak davranışları farklılaştırmaktadır (Spears, Doosje ve Ellemers, 1999:61). Bu araştırmada alt ve üst statülü grupların gruplarıyla özdeşim düzeyleri ve iç grup normlarına bağlı olarak iç grup yanlılığı miktarları incelenmiştir. Katılımcılar seçkisiz olarak deney ve kontrol gruplarına atanmışlardır. Deney gruplarında grup normu, eşitlik ve grupçalık olarak, araştırmacılar tarafından manipüle edilmiştir. İç grup yanlılığı ölçümü için (1)katılımcılardan bir miktar kaynağı kurgusal bir öykü bağlamında iç ve dış grupları arasında bölüştürmeleri (2)iç ve dış gruplarına olumlu ve olumsuz sıfatları aftefmeleri istenmiştir. Kaynak bölüştürme görevinde statünün temel etkisinin olmadığı saptanmıştır. Özdeşim düzeyinin ve grup normunun temel ve ortak etkilerinin olduğu gözlenmiştir. Yüksek özdeşim düzeyi gösteren katılımcıların kendi gruplarına daha çok kaynak aktardıkları bulunmuştur. Grupçalık normlu katılımcıların daha fazla iç grup yanlılığı yaptığı tespit edilmiştir. Ortak etkinin sınanması sonucunda yüksek özdeşim düzeyinde grupçalık normlu katılımcıların grup kayırma düzeylerinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edilirken düşük özdeşim düzeyli katılımcılarda grup normunun iç grup yanlılığı düzeyini farklılaştırmadığı tespit edilmiştir. Deney ve kontrol grupları arasında farklılık tespit edilememiştir. Sıfat atfetme görevinde her bir koşuldaki grup iç gruplarını dış gruplarından daha olumlu değerlendirmişlerdir. Alt statülü grubun üst statülü gruba oranla iç gruplarını daha olumlu dış gruplarını daha olumsuz değerlendirdikleri bulunmuştur. Grup normuna bağlı olarak iç gruba yönelik olumlu sıfat atıflarında farklılaşma tespit edilmemiştir. Yüksek özdeşim düzeyi gösteren katılımcılar iç gruplarını düşük özdeşim düzeyi gösteren katılımcılardan daha olumlu değerlendirmişlerdir.
Citation Formats
S. Çoksan and S. Akgün, “ Sosyal kimlik özdeşimi ve iç grup normunun iç grup yanlılığı ile ilişkisi,” İzmir, Türkiye, 2016, vol. 1, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: http://www.psikoloji2016.org/gorseller/files/bildiri-kitabi.pdf.