Toplumsal Sorunlara Odaklanan Ana Tasarım Yaklaşımlarının Derlenmesi

2016
Akdur, Selin Gürdere
Tasarımın sosyal sorumluluk boyutuna olan ilginin kökleri derin olmakla birlikte, kavram özellikle son on yılda artan bir ilgiyle daha fazla öne çıkmaya başlamıştır. Buna paralel olarak, alanı kapsayan tartışmalar da artış göstermiş, özellikle kavramın adlandırılması ve kapsamı konusundaki fikirler çeşitlenmiştir. Tasarımın toplumları ve sistemleri dönüştürücü gücüne olan ortak inançla, tasarımcıların sosyal sorumluluklarını hatırlatarak konuyu vurgulayan öncülerin, kavramı benzer amaçlarla fakat farklı yaklaşımlarla ele aldıkları görülmektedir. Örneğin, Victor Papanek tasarımcıları, özellikle ihtiyacı olan insanlara yönelik ve daha sürdürülebilir bir dünya için tasarlamaya davet eder. Onun bu yaklaşımı sosyal sorumluluk sahibi tasarım (socially responsible design) adıyla literatürde çokça benimsenir. Sosyal, çevresel, ekonomik ve etik boyutları içine alan bu yaklaşıma Manzini teknoloji boyutunu da ekler ve kavramı sosyal yenileşim için tasarım (design for social innovation) olarak adlandırır. Bu yaklaşımlardan farklı olarak, Fuad-Luke, Di Salvo, Julier, Thorpe ve Markussen gibi, kavramı siyasal (political) boyut odağında tartışanlar ve tasarım aktivizmi (design activism) olarak adlandıranlar da vardır. Son zamanlarda bu alan özellikle Birleşik Krallık’ta toplumsal tasarım (social design) olarak anılırken, ABD’de ise, diğerlerine ek, yeni bir alan önerisi olarak geçiş tasarımı (transition design) güncel önerilen kavramlar arasında gösterilebilir. Bu farklı bakış açıları ve tasarım çerçeveleri de, pratikte kavramın gelişmesini ve anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle birçok araştırmacı ve tasarımcı kavramın berraklığa kavuşturulması gerektiğini savunmaktadır (Armstrong vd., 2014; Social Impact Design Summit, 2013; Thorpe, 2012). Literatürdeki son yirmi yılda toplumsal sorunlara odaklanan ana tasarım yaklaşımlarının incelendiği bu çalışmanın da, kavramlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyarak alanın anlaşılmasına ve gelişmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir. Çalışma sonucunda, kavramların sistem içinde veya dışında konumlanan duruşlarına, odaklarına, amaçlarına, yaratmayı hedefledikleri etkilere, kapsadıkları boyutlara ve benimsedikleri yaklaşımlara göre benzerlik ve farklılıklar içerdikleri belirlenmiştir.

Suggestions

Tasarım Aktivizmi Olarak Katılımcı Tasarım ve Tasarımcının Katılım Deneyimi: ODTÜ Asistan Dayanışması Örneği
Kaygan, Harun; Süner, Sedef (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2014)
Anaakım siyasetten kentsel politikaya, eğitimden tasarıma kadar pek çok mecrada tartışılagelmiş olan katılım kavramı, “karar alma süreçlerinin paydaşlarla paylaşılması vasıtasıyla demokrasinin tesisi” olarak tanımlanıyor. Ancak Bill Cooke ve Uma Kothari’nin tiranlık, Markus Miessen’in ise sahte bir romantizm ve kabus olarak yorumladığı katılım olgusunu, katılan ve katılıma davet edenler arasındaki iktidar biçimini sorgulamadan, muktedirin sunduğu seçenekleri “uzlaşma” yanılgısıyla meşrulaştırması şeklinde d...
Tasarım aktivizmi olarak katılımcı tasarım ve tasarımcının katılım deneyimi: ODTÜ Asistan Dayanışması örneği
Süner Pla Cerda, Sedef; Kaygan, Harun (2014-09-12)
119Anaakım siyasetten kentsel politikaya, eğitimden tasarıma kadar pek çok mecrada tartışıla-gelmiş olan katılım kavramı, “karar alma süreçlerinin paydaşlarla paylaşılması vasıtasıyla de-mokrasinin tesisi” olarak tanımlanıyor. Ancak Bill Cooke ve Uma Kothari’nin tiranlık, Markus Miessen’in ise sahte bir romantizm ve kabus olarak yorumladığı katılım olgusunu, katılan ve katılıma davet edenler arasındaki iktidar biçimini sorgulamadan, muktedirin sunduğu seçe-nekleri “uzlaşma” yanılgısıyla meşr...
Çalıştay 4. Disiplinler Arası Tasarım Deneyimi: Türkiye’deki Mültecilerin Geçici ve Kalıcı Yaşamları için Tasarım Fikri Geliştirme Çalıştayı
Yılmaz, Aslıhan (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2016)
Bu çalıştay, endüstri ürünleri tasarımı lisans öğrencilerinin, tasarım disiplininin doğal dinamiği olan tasarım metodolojisini lisans eğitiminin odaklandığı ‘nesne’ tasarlamanın dışında kullanmaya yönelik bir deneyim atölyesidir. Bu deneyim atölyesi, değişen dünya düzeninde gelişen tasarım uygulamalarının farklılıkları ve benzerlikleri dönüştürerek tanımladığı yeni tasarım alanlarından ‘sosyal tasarım, toplumsal yenilik için tasarım’, ve yenilikçi fikirlerin etkinliğini artıran ‘servis tasarımı, kullanıcı d...
Tasarım Öğrencisinin Öğrenme Süreçlerinde Sosyal Medya Etkisi: Bir Araştırma Ve Sergileme Aracı Olarak Instagram
Tüfek Şerifoğlu, Tuğçe Ecem; Efilti, Pelin (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2020)
Sosyal medyanın gündelik yaşantının ayrılmaz bir parçası haline gelmesi ile birlikte, bu plat formların tasarım alanında da çeşitli amaçlarla kullanılmaya başlandığı gözlemlenmektedir. Özellikle, görsel paylaşım platformu olarak ortaya çıkmış olan Instagram uygulaması, görsel ve metin tabanlı bilgi verme potansiyeli ile tasarım süreçlerine katkı sağlayan bir kaynak haline gelmiş, araştırmacılar tarafından tasarım eğitimindeki pedagojik bir araç olarak incelenmeye başlanmıştır. Tasarım eğitiminin geleceğ...
Tıbbi cihaz tasarımında aktörler arası ilişkiler
Kaygan, Harun(2018-12-31)
Sağlığın ve sağlık teknolojilerinin küresel düzeyde önemi artarak sürmekte, tasarım mesleklerinin de bu alanla ilişkileri yoğunlaşarak özelleşmektedir. Türkiye özelinde çok sayıda sektör raporu, sağlık teknolojilerinde ar-ge ve tasarıma olan ihtiyaca işaret ederken Ankara'da tıbbi cihaz sektörü endüstri ürünleri tasarımcılarının önemli bir müşterisidir. Ar-ge ve tasarım yatırımları, teknoloji ve ürün geliştirme amaçlı üniversite sanayi işbirlikleri ve kümelenmeler gibi tıbbi cihaz sektöründeki güncel dönüşü...
Citation Formats
S. G. Akdur, “Toplumsal Sorunlara Odaklanan Ana Tasarım Yaklaşımlarının Derlenmesi,” ODTÜ Mimarlık Fakültesi, Ankara, 2016, p. 357, Accessed: 00, 2022. [Online]. Available: https://utak.metu.edu.tr/utak-2016/.