Batı Toroslar' ın üst jura-alt kretase devirsel karbonat istiflerinde yörüngesel östatik veya tektonik olayların etkileri

Download
1998
Altıner, Demir
Gaziulusoy, Zeynep
Özgül, Necdet
Yılmaz, İsmail Ömer
Akçar, Naki
Bayazıtoğlu, Muzaffer
Toroslar'ın Beyşehir Gölü dolayları ve daha güneydeki Seydişehir, Akseki ve Hadim yörelerinde yüzeyleyen Geyik Dağı Birliği'nin Kimmeridciyen-Senomaniyen yaşlı platform içi karbonat istifleri metre ölçeğinde devirsel çökeller ve bunlarla bazan arakatkılanan önemli karst düzeylerinden oluşmaktadır. Metre ölçeğindeki devirsel çökeller üste doğru sığlaşan istifler olup, Jura ve Kretase'deki karakterleri birbirinden farklıdır. Jura'daki asimetrik devirsel çökeller gelgit düzlüğü ilerlemesini gösteren fasiyesleri içermemelerine rağmen Kretase'dekiler genelde bu fasiyeslerle karakterize olurlar. Stromatolitik düzeyli devirsel çökeller bölgesel ölçekte üst Hotriviyen'de ortaya çıkar ve Senomaniyen içlerine kadar devamlı gözlenebilen istifler oluşturur. Foraminifer ve dasiklad alg biyostratigrafısine göre kesitlerde tanınan dört karst breşi düzeyi bu çalışmada tanımlanan "Başlıca 2. Derece Devir"lerin sınırlarına karşılık gelmektedir. Kimmeridciyen-Portlandiyen sınırı ile erken Valanjiniyen, Apsiyen ve Senomaniyen içlerine karşılık gelen bu düzeyler östatik deniz seviyesi düşüşlerini ve ayrıca Toros karbonat platformunun foraminifer faunası ve dasiklad florasındaki değişikliklerin olduğu seviyeleri temsil etmektedir. Kimmeridciyen-Senomaniyen aralığında gözlenen önemli karst düzeyleri ile sınırlanan 26 Tip 1 ve 2 sekans tanınmıştır. Yaklaşık 1-4 milyon seneleri aralığına karşılık gelen bu kaya paketlerinin sınırlarının global sınırlarla uyumlu olması ve Toros platformu çökme hızının hiç bir zaman östatik deniz seviyesi yükselme hızını geçemeyeceği gerçeği bu çökellerin lokal tektonik olayların kontrolünde oluşmadığını, buna karşılık östatik olayların kontrolünde oluştuğunu göstermektedir. Karstik düzeylerin bazı sekans sınırlarında görülmeyişi ise bu düzeylerin, arazide üzerinde gözlem yapılabilecek kadar belirgin olmayışı veya hesaplanan östatik deniz seviyesi düşüş miktarlarının abartılı olabileceğinden kaynaklanabilir.. Zira bu düşüşler platformun her alanını su üstü etmemiş olabilir. Kimmeridciyen-Senomaniyen aralığındaki 3. derece sekanslar içinde jenetik sıralanmalar ortaya koyan ve bölgesel boyuttaki korelasyonlarda kolaylıkla kullanılabilen metre ölçeğindeki devirsel çökeller de global deniz seviyesi değişmeleri ile oluşmuştur. Özellikle Kretase'dekiler 4. Derece sekans veya parasekansların temsil ettiği 100-200 bin senelik aralıklara karşılık gelir. Ayrıca bu çökellerin yörüngesel dışmerkezlilik devirlerinden 126 bin senelik E2 sinyaline karşılık gelebileceği de mümkün görülmektedir. Bu çalışmada elde edilen bin senelik değerlerin ortalama değerden belli oranda sapmaları özellikle Kretase jeokronolojisinin henüz sağlam bir baza oturmayışından kaynaklanmaktadır.
Citation Formats
D. Altıner, Z. Gaziulusoy, N. Özgül, İ. Ö. Yılmaz, N. Akçar, and M. Bayazıtoğlu, “Batı Toroslar’ ın üst jura-alt kretase devirsel karbonat istiflerinde yörüngesel östatik veya tektonik olayların etkileri,” 1998. Accessed: 00, 2020. [Online]. Available: https://app.trdizin.gov.tr/publication/project/detail/TlRVek5EUT0.