Hide/Show Apps

Türkiye'de mevcut petrollü şeyl (Oil shale) yataklarının yerinde kurtarım yöntemleriyle değerlendirilmesi

2000
Bağcı, Suat
Kök, V. Mustafa
Güner, Güneş
Petrollü şeyllerden petrol üretiminde iki yöntem uygulanmaktadır. Birinci yöntemde, petrollü şeyller maden işletmeciliği metodları ile yerinden alınıp değişik proseslerle 500 $\circ$C'ye kadar ısıtıldıklarında şeyi petrolü veya gazı üretilmektedir. İkinci yöntemde ise petrollü şeyller bulundukları yerlerde buhar veya hava ile ısıtılarak petrol üretilmektedir. Bu yöntemlerin uygulanabilirliliğini tesbit etmek için öncelikle, petrollü şeyi numunelerinin yanma reaksiyon kinetik özelliklerinin reaksiyon hücresi kullanılarak tesbit edilmesi gerekmektedir. Ek olarak, 1-boyutlu ve 3-boyutlu fiziksel modellerde yerinde yanma ve buhar enjeksiyonu deneyleri yapılmaktadır. Bu deneylerden petrollü şeyller için bu yöntemlerin uygulanmasında kullanılacak parametreler elde edilmiştir. DSC eğrilerinden, Seyitömer için 485.5 cal/gr, Himmetoğlu için 2842.2 cal/gr, Hatıldağ için 199.1 cal/gr ve Beypazarı için 440. l cal/gr ısı açığa çıktığı belirlenmiştir. Seyitömer, Himmetoğlu, Hatıldağ ve Beypazarı petrollü şeylleri için yanma sıcaklıkları 575, 480, 590, ve 500 $\circ$C olarak bulunmuştur. Himmetoğlu petrollü şeyli için organik madde miktarı % 80 olmuştur. Bu oran Hatıldağ ve Beypazarı petrollü şeylleri için % 7.4 iken Seyitömer petrollü şeyli için % 10 olmuştur. Petrollü şeylin derecesi artan organik madde miktarının artmasıyla artmıştır. Yerinde yanma deneyleri neticesinde, Hatıldağ petrollü şeyli için petrol eldesi 18.27 it/ton, Beypazarı için 18.84 it/ton, Seyitömer için 4.46 it/ton ve Himmetoğlu için 16.11 it/ton bulunmuştur. Bu verilerden petrollü şey ilerin yerinde yanma yöntemiyle üretilebilecekleri tesbit edilmiştir. Buhar enjekte edilerek yapılan deneylerde petrollü şeyllerden petrol üretimi gözlenmemiştir.