Afetlerde Psikolojik Destek İçin Psikolojik Danışmanlara Yönelik Çevirimiçi Eğitim Geliştirilmesi

Afetlere doğrudan ya da dolaylı olarak maruz kalan toplum ve bireylerin uzun ve kısa sürelizorluklar yaşamamaları için afet öncesinde hazırlık, sonrasında ise müdahale çalışmalarındaruh sağlığı uzmanlarına önemli sorumluluklar düşmektedir. Oysa ülkemizde afet sonrasıpsikososyal müdahale yapabilecek insan gücü hayli kısıtlıdır. Yaşanan depremler,teknolojik/maden kazaları, ekonomik krizler, terör, sınırlarımızdaki savaşların sonucumeydana gelen göçler afet ve travmalara maruz kalmış ya da kalması olası bireylerdüşünüldüğünde bu insan kaynağının biran önce yetiştirilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.Bu ihtiyaca yanıt vermek üzere bu projede psikolojik danışmanların afetin hemen sonrasındave orta dönemde a) çocuk ve ergenlerle b) anne-baba ve öğretmenlerle ve c) engelli bireylerlenasıl çalışacağı aynı zamanda d) kendi öz bakımlarını nasıl yapacakları konusunda çevrimiçibir eğitim programı geliştirilmiştir.Kapasite geliştirme çalışması olarak düşünülen bu çalışmada psikolojik danışmanlarınyetiştirilmesinin hedeflenmesinin birçok nedeni vardır. Ruh sağlığı hizmeti veren mesleklerarasında özellikle önleyici ruh sağlığı üzerinde odaklanan, bireyleri zorluklar karşısındadayanıklı kılmak üzere çalışan psikolojik danışmanlar meslek olarak en yaygın ağa sahiptir.Zira her ilde en az bir RAM bulunmakta ve her okulda en az bir psikolojik danışman istihdamedilmektedir. İkinci önemli nedense psikolojik danışmanların en sık çalıştıkları popülasyonunafet ve kriz bağlamında risk grubu olarak kabul edilen çocuk ve ergenler olmasıdır. Üçüncünedense, birlikte çalıştıkları öğretmenler ve rehberlik ettikleri aileler düşünüldüğünde,psikolojik danışmanların hem afet öncesi hem de afetler sonrası geniş bir popülasyona hemdoğrudan hem de dolaylı olarak ulaşma ve onlara psikolojik destek verme imkânı olmasıdır.Ayrıca, afet gibi geniş sayıda insanı etkileyecek kriz durumlarında yürütülen en etkiliçalışmaların okul temelli yürütüldüğünü de ilgili araştırmalarla ortaya konmuştur.Bahsi geçen kapasite geliştirme çalışmaları için en etkili yönteminse iyi kurgulanmış çevrimiçieğitim programları olduğu öngörülmüştür. Günümüzde gittikçe yaygınlaşan çevrimiçi eğitimveya e-öğrenme ya da uzaktan eğitim olarak da adlandırılan bu tür web tabanlı eğitimsistemleri, zaman ve mekân fark etmeksizin herkese eşit eğitim ve öğrenim imkânı sağlarken,eğitim maliyetlerini de dikkate değer ölçüde düşürmektedirler. Afetlerde ilk ve orta dönemlipsikolojik destek eğitimini çevrimiçi bir Öğrenme Yönetim Sistemine (Learning ManagementSystem) taşıyarak yurdun çeşitli yerlerindeki okul psikolojik danışmanlarına bu eğitimizahmetsizce ulaştırabilmek ve öğrenme faaliyetlerini gözlemleyebilmek amaçlanmıştır. Busayede çok kısa sürede, az maliyetle, üstelik iş gücü kaybına yol açmadan afet sonrasıpsikolojik destek hizmeti verebilecek insan gücü yetiştirmenin mümkündür. Bu projedeyukarıda özetlenen amaçlara ulaşmak üzere sekiz adımdan oluşan bir süreç yürütülmüştür:1. Ön araştırma; psikolojik danışmanların konuya ilişkin hâlihazırdaki bilgi, tutum ve beceridurumlarının belirlemesi,2. Engelli grupları temsil eden bireylerden oluşan odak grupları yoluyla engelli bireylerin afetdeneyimlerinin incelenmesi,3. İlk iki aşamada elde edilen bulguları göz önünde bulundurarak içerik geliştirme (çocuklar,ergenler, yetişkinler ve engelli bireylerle çalışma ve öz bakım becerileri),4. Belirlenen içeriğe uygun materyal geliştirme,5. Eğitim için çevrimiçi sistem uyarlama,6. Geliştirilen materyali çevrimiçi ortama aktarma,7. Çevrimiçi eğitimin etkinliğinin test edilmesi,8. Yaygınlaştırma çalışmaları etkinlikleri.