Afet bağlamında ölümlülük uyarımı ve sistem tehdidi

2018-04-27
Doğulu, Canay
Sakallı, Nuray
Kuramsal olarak dehşet yönetimi (Greenberg, Pyszczynski ve Solomon, 1986) ve sistemi meşrulaştırma (Jost, Banaji ve Nosek, 2004) süreçleri ve ikisi arasındaki motivasyonel dinamikler, özellikle afetler bağlamında son yıllarda dikkat çeken çalışma konularından olmuştur (örn., Anson, Pyszczynski, Solomon ve Greenberg, 2009; Hart, 2014; Blodorn, O’Brien, Cheryan ve Vick, 2016; Landau ve ark., 2004). Mevcut yazında ilgili kuramsal arka plan temelinde yapılan görgül çalışmalarda yöntemsel keşif katkıları ise konunun daha iyi anlaşılmasında oldukça önemli görünmektedir. Bu çalışmada, söz konusu yazına yöntemsel keşif katkısı yapmak amacıyla, dehşet yönetimi süreçlerini aktive eden ölümlülük uyarımı ile sistemi meşrulaştırma motivasyonunu aktive eden sistem tehdidi manipülasyonlarının, geliştirilen “afet” koşullarında klasik deneysel koşullarında (ölüm hatırlatma ve ülkeye dair genel sistem tehdidi, sırasıyla) olduğu gibi aynı etkileri yaratıp yaratmayacağı araştırılmıştır. Yazarın doktora tezi kapsamında yürüttüğü deneysel bir araştırmanın (Doğulu, 2017) verisine dayanan bu çalışmada, ölümlülük uyarımı ve sistem tehdidi manipülasyonlarının etkililiğini değerlendirmek için yapılan tek yönlü varyans analizlerine odaklanılmıştır. Araştırmaya, uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 308 kişi internet üzerinden katılmıştır. Elde edilen bulgular, depremi hatırlatmanın ölümlülük uyarımı işlevi görmediğini (deprem ile kontrol koşulundaki katılımcılar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır); sistem tehdidi koşullarının ise ülke (genel sistem koşulu), afet risk yönetimi (afetle ilgili sistem koşulu) ve sonbahar modası (kontrol koşulu) konularında yapılan sistem değerlendirmelerinin hiçbirinde anlamlı olarak farklılaşmadığını göstermiştir. Çalışma bulguları, dehşet yönetimi ve sistemi meşrulaştırma süreçlerinin afetler bağlamında araştırılmasıyla yapılan yöntemsel ve kuramsal keşiflerin pratik çıkarımları bakımından önemli olduğuna işaret etmektedir.
Citation Formats
C. Doğulu and N. Sakallı, “Afet bağlamında ölümlülük uyarımı ve sistem tehdidi,” nkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Milli İrade Binası, Ankara,Türkiye, 2018, p. 42, Accessed: 00, 2021. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/71784.