Karadeniz Bölgesini Yeniden Tanımlamak: Bölgeye İlişkin İmkânlar, Tehditler ve Gelecek

2020-05-15
Ayata, Ayşe
Özdemir, Zelal
Doğangün, Huriye Gökten
Özpolat, Ayça Ergun
Sovyetler Birliği?nin dağılmasından sonra Karadeniz bölgesi köklü değişimler geçirmiştir. Karadeniz bölgesinin önemi sahip olduğu zengin enerji kaynakları, Avrupa ile Ortadoğu ve Asya arasındaki transit konumu ve küresel dünya pazarına eklemlenen yeni ekonomiler, çevresel kirlilik, göç, terör ve insan ticareti gibi küresel sorunlar nedeniyle artmıştır. Bu bağlam, ilk olarak Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütünün (KEİ) kurulması ile somutlaşan ve 2000?li yıllardan itibaren bölge dışı aktörlerin (AB ve ABD) de dahil olduğu bölgeselleşme çabalarını beraberinde getirmiştir. Bu bölgeselleşme çabaları akademik çalışmalara da konu olmuştur: Karadeniz?in bir bölge olup olmadığı, bir analiz birimi oluşturup oluşturmadığı, Karadeniz?de bölgeselleşmenin inşa edilip edilmeyeceği, bölgeselleşme girişimlerinin fonksiyonları, bölge dış aktörlerin rolü gibi tartışmalar yürütülmüştür. Karadeniz?de son yıllarda yaşanan siyasi, ekonomik ve toplumsal gelişmeler bölgenin önemini bir kez daha ortaya koymakta ve bölge kaynaklı meselelerin bölgesel bir bakış açısıyla ele alınması gereğine işaret etmektedir. Buradan hareketle, bu projenin iki temel amacı vardır. Birincisi, Karadeniz bölgeselliğinin imkân ve kısıtlarını değişen jeopolitik, siyasi, ekonomik ve toplumsal koşullar altında ve bölge ülkelerinin önceliklerini ve ilişkilerini göz önünde bulundurarak incelemektir. İkinci amacı ise Türkiye?nin Karadeniz bölgeselliğinde oynayacağı etkin rolün imkân ve kısıtlarını, bölge ülkeleriyle olan siyasi, ekonomik ve toplumsal ilişkiselliği etrafında irdelemektir. Bu projenin kuramsal çerçevesi yeni-bölgeselcilik tartışmasına dayanmaktadır. Yeni-bölgeselcilik tartışması bölgeselliğin sadece jeopolitik ve jeo-ekonomik meseleler etrafında değil devlet dışı aktörlerin ve dinamiklerin bölgeselcilik üzerindeki etkilerine de vurgu yapmakta ve böylece disiplinlerarası bir bakış açısına olanak vermektedir. Araştırmanın örneklemi Geniş Karadeniz Bölgesi ülkeleri (Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan, Moldova, Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Romanya, Arnavutluk, Sırbistan ve Yunanistan) oluşturmaktadır. Bu ülkelerdeki Karadeniz, Karadenizlilik, Karadeniz bölgeselliği algıları ve bunlara atfedilen anlamlar karşılaştırmalı bir şekilde incelenecek ve bu hususlardaki farklılık ve benzeşmeler tespit edilecektir. Bu sayede, Karadeniz bölgeselliğinin geliştirilebilir olanakları ile oluşumunu engelleyen unsurlar belirlenecektir. Araştırma KEİ?nin kurulduğu 1992 yılından 2017?ye kadar olan süreyi kapsamaktadır. Bu projede niteliksel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bölge içi ve dışı aktörlerin erişime açık kaynakları kullanılarak söylem, belge ve medya analizi yapılmıştır. Birincil kaynaklar olarak devletler, sivil toplum örgütleri, düşünce kuruluşları tarafından üretilen basılı materyaller (raporlar, ikili ve çok taraflı antlaşma metinleri, siyasa belgeleri, analiz raporları, siyasa özetleri), istatiksel veriler (ticaret hacmi, turist ve öğrenci sayısı, vb.) ile medyada (gazete, haber portalı) yer alan analizler kullanılmıştır. Bu projenin özgün değeri, Karadeniz?in bir bölge olarak yeniden tanımlanmasının yollarını değişen siyasi, ekonomik ve toplumsal koşullarla birlikte ele alacak olmasıdır. Akademik yazında Karadeniz bölgeselleşmesi ile ilgili yapılan araştırmalar, bölgesel aktörlerin rolünü tartışmaktan ve analiz etmekten çok AB, ABD, NATO ve Rusya arasında güç-odaklı çıkar çatışmalarına odaklanmaktadır. Bununla beraber projenin amacı bölgeye çok yönlü ve bütünsel bir bakış açısı ile yaklaşmaktır. Yani Karadeniz Bölgesi incelenirken genelde uluslararası ilişkiler, özelde ise güvenlik eksenli kavramsal ve kuramsal tartışmaların ötesine geçerek, devlet kadar devlet-dışı aktörleri ve bölgesel etkisi olan küresel sorunları da göz önünde bulunduran, toplumsal boyutu da göz önüne alan disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alınmıştır.

Suggestions

Karadeniz’in Yüzey Suyu Sıcaklığı’ndaki Yakın Zamanlı Isınma Eğilimlerinin Uzaktan Algılama İle Çıkarımı
Akpınar, Anıl; Fach, Bettina A; Arkın, Şadi Sinan; Oğuz, Temel; Salihoğlu, Barış (2016-01-01)
Birçok çalışma, Karadeniz’de dahil olmak üzere, bütün dünyada Deniz Yüzey Sıcaklıklarının (DYS) arttığını göstermektedir. DYS’lerin soğuk su oluşumu, karışım olayları ve Karadeniz’in genel akıntı sistemi üzerinde kritik bir rolü vardır. Dolayısıyla da ekosistemin işleyişi ve biojeokimyasal döngüler üzerinde de muhtemel etki oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Karadeniz’in ısınma trendleri (eğilimleri) DYS verileri kullanılarak incelenmiştir.1982-2012 zaman aralığı için günlük olarak DYS veri...
Trabzon Bölgesi Kırsal Camileri: Yer-Yapı İlişkisi Üzerine Morfolojik Bir Değerlendirme
Kazaz, Emriye; Tuluk, Ömer İskender (Middle East Technical University Faculty of Architecture, 2021-12-01)
Doğu Karadeniz bölgesi, birbiri ardına sıralanan kıyıya dik derin vadileriyle kendine özgü bir coğrafik yapıya sahiptir. 20. yüzyılın ortalarına dek bölgenin kıyıya yakın düzlükleri iskele-pazar nitelikleriyle bölgenin ticari merkezlerini oluştururken, kırsal yaşamın sürdüğü yerleşim havzaları ise bu vadilerin derinliklerinde yer almışlardır. Birinden diğerine geçmenin oldukça zor olduğu bu vadiler, içinde barındırdığı halklar için izole bir ortam yaratırken; sosyal, kültürel yapı yanında mimari pratikler i...
Karadeniz’de Pelajik Larva Yayılım Modellemesi : Ekolojik Bağlantısallığın Mevsimsel Ve Yıllararası Değişkenliği
Fach Salihoğlu, Bettina Andrea; Salihoğlu, Barış (2016-07-15)
Yayılımpelajik balık populasyonlarının çoğunda, henüz aktif yüzme yetisine sahip olmadıkları erken evrelerde, özellikle larval dönemde, deniz akıntıları tarafından yatay taşınım(adveksiyon) yoluyla gerçekleştirilir. Bu nedenle geniş-ölçekli sirkülasyon kaynaklı yataytaşınım, erken yaşam evrelerinde ve sonrasındaki populasyon başarısı ve devamlılığındaki etkisiyle, yayılımınyönü ve boyutunu belirlemede güçlü bir etkiye sahiptir. Bu nedenle, bölgeler arasındaki canlı takasının(ekolojik ba...
Karadeniz ekonomik işbirliği ülkelerinde enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bayraç, Hüseyin Naci; Çemrek, Fatih; Polat, Hakkı (2017-01-01)
Bu çalışma Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütüne (KEİ) dahil ülkelerin kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasılaları (KBGSYİH) ile kişi başına düşen CO2 oranları arasındaki ilişkiyi panel veri analizi yardımıyla incelemiştir. Ekonomik göstergelerdeki iyileşme, üretim artışı buna bağlı olarak kişi başına düşen gelirin artması tüketimi de arttırmaktadır. Tüketim artışı da çevre kirliliğinin en büyük faktörlerindendir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde çevre korunmasına yönelik çalışmalar henüz tamamlanama...
Bird and butterfly composition and abundance at two different habitats in Kayseri, Turkey
Karaçetin, Evrim; Bilgin. C. Can; Department of Biology (2002)
Türkiye kelebekler açısından çok zengin olmasına rağmen çalışmalar feunistik ya da taksonomik boyuttadır. Bu çalışma ile amaçlanan ise, Kayseri'de iki farkb habitatta kuş ve kelebek komitelerinin tanımlanması ve karşılaştırılmasıdır. Çalışmanın ana amaçlan, kelebek ve kuş kompozisyonunu çalışılan dört alanda tanımlamak, habitatları kominiteler bazında karşılaştırmak ve çalışma zamanı içerisinde kominitelerdeki değişiklikleri ortaya çıkartmaktır. Bu çalışma göstermiştir ki, çayır ve vadiden oluşan dört çalış...
Citation Formats
A. Ayata, Z. Özdemir, H. G. Doğangün, and A. E. Özpolat, “Karadeniz Bölgesini Yeniden Tanımlamak: Bölgeye İlişkin İmkânlar, Tehditler ve Gelecek,” 2020. Accessed: 00, 2022. [Online]. Available: https://hdl.handle.net/11511/95897.