TİROL TİPİ SU ALMA YAPILARINDA İLETİM HATTINA EN AZ KATI MADDE YÖNLENDİRECEK DÜZENLEMELERİN ARAŞTIRILMASI

Download
2017
Göğüş, Mustafa
Göğüş, Mustafa
Köken, Mete
Nehirler tarafından taşınan ve Tirol tipi savakların ızgara aralıklarından geçmeye çalışan katımaddeler sadece ızgara aralıklarını tıkayarak sisteme istenilenden daha az su alınmasınaneden olmayıp, aynı zamanda çökeltim havuzlarını da çok kısa sürede doldurarak sisteminuzunca bir süre devre dışı kalmasına sebep olmaktadırlar.Bu çalışmanın amacı iki başlık altında ifade edilebilir: Birincisi, ana kanal içerisinden geçendebinin ve ızgara çubuk ara mesafelerinin fonksiyonu olarak su alma kapasitesi en yüksekolan Tirol tipi savağın eğimini bulmaktır. Literatürde, ızgara eğiminin Tirol tipi su almayapılarının performansına etkisi üzerine yapılmış bazı çalışmalar bulunmaktadır(Yılmaz,2010; Şahiner, 2012). Adı geçen çalışmalarda denenmemiş ızgara eğimleriniaraştırmak üzere; Orta Doğu Teknik Üniversitesi Hidromekanik Laboratuvarında dahaönceden yapılmış olan bir Tirol tipi su alma yapısı modeli üzerinde 2 farklı ızgara eğiminde 3farklı ızgara tipi üzerinde geniş bir debi aralığında bir dizi deney yapılmıştır. Bu deneylerinneticesinde eğimi 22 ? ? ? ? 25? aralığında bulunan ızgaraların, bu çalışma kapsamında testedilen 2 adet ızgara ve Yılmaz( 2010) ve Şahiner (2012) tarafından test edilenler arasında eniyi performansı verdiği görülmüştür. Aynı zamanda, konu ile ilgili önemli boyutsuzparametrelerin birbirleriyle değişimleride grafikler halinde sunulmuştur. , ki bunlar kullanılarakverilen bir ana kanal debisi ve ızgara tipi için gerekli olan ızgara boyu hesaplanabilir.İkincisi ise, en ideal eğime sahip Tirol tipi savağın ? su ve katı madde toplama kanalı? içindeyeni bir düzenleme yaparak, savağın içine giren katı maddeleri çökeltim havuzunagöndermeden tekrar savaktan nehrin mansap kısmına iletebilmektir. Bu durumda, sistemebüyük ölçekli bir çökeltim havuzunun yapılmasına gereksinim olmayacak ve enerji hattınaiçinde katı madde olmayan, sadece kabul edilebilir boyutlarda askı halinde az miktarda katımadde bulunan suyun türbinlere iletilmesi mümkün olacaktır.Yukarıda 1. Çalışma kapsamında kullanılmış olan Tirol tipi savak modeli üzerinde gereklideğişiklikler yapılarak, bu yeni modelin performansını tespit edebilmek için; önce sadece suile ve daha sonra su ve katı madde ile bir dizi deney yapılmıştır. Test edilen her katı maddegrubu farklı boyutlarda katı madde gruplarından oluşturulmuştur. Su ve katı madde toplamakanalında yapılmış olan 4 farklı değişimin her birisinde, farklı ?e? değerlerine sahip 4 adetızgara tipi test edilmiştir. En ideal çalışma şartlarının elde edildiği duruma ait önemli boyutsuzparametrelerin değerleri tespit edilmiş ve bu şartlarda; toplama kanalı içerisine ızgaradangirerek gelen katı maddenin en az %70? inin sistemin çökeltme havuzuna gelmeden tekrarana kanalın mansap kısmına yönlendirilebileceği belirlenmiştir. Burada belirlenen kriterleregöre projelendirilecek olan Tirol tipi savakların su alma verimleri de oldukça yüksek olacaktır.
Citation Formats
M. Göğüş, M. Göğüş, and M. Köken, “TİROL TİPİ SU ALMA YAPILARINDA İLETİM HATTINA EN AZ KATI MADDE YÖNLENDİRECEK DÜZENLEMELERİN ARAŞTIRILMASI,” 2017. Accessed: 00, 2020. [Online]. Available: https://app.trdizin.gov.tr/publication/project/detail/TVRrek1EVTE.